شناخت و تحلیل ظرفیت های منابع آب سطحی، پیش نیاز برنامه ریزی آمایش سرزمین در استان کرمان

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

2 استاد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

3 استاد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری- سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران

doi
10.22092/wmej.2019.126446.1222
چکیده

آب عنصر اصلی آمایش سرزمین و توسعه‌ی پایدار است، و شناخت و تحلیل ظرفیت‌های منابع آب، پیش‌نیاز برنامه‌ریزی آمایش سرزمین است. در این تحقیق، با بررسی داده­های آب‌دهی روزانه‌ی ایستگاه­های آب­سنجی استان کرمان، 43 ایستگاه با دوره‌ی مشترک داده‌برداری سال­های 1355-1390 انتخاب شد. مهم­ترین مولفه­های منابع آب سطحی شامل اندازه و پراکندگی فراوانی آب پایه، شاخص­های تداوم جریان، آب‌دهی­های سیلابی، آستانه‌ی شروع روان‌آب، شدت سیل­خیزی، ارتفاع توان خط برف و مولفه­های بارش محاسبه و تحلیل شد. میانگین شاخص جریان پایه در حوزه­های استان 0/61 است و شاخص جریان پایه در حدود 78% از حوزه­ها بیش از۵۰/۰ است. میانگین ضریب تغییر شاخص­های تداوم جریان 0/11 است. روند تغییر توان خط برف در همه‌ی حوزه­های منطقه یکی است. دامنه‌ی آستانه‌ی شروع روان‌آب از 0 تا 25 میلی­متر است که بیش­ترین فراوانی طبقه‌ی صفر تا پنج با 44/9% پوشش سطحی است. بیش از 50% از زمین‌های استان در طبقه‌ی شدت سیل­­خیزی کم است. تعداد روزهای بارانی در حدود 50% از حوزه‌های این منطقه بیش از 50 است، و بارش متوسط سالانه‌ی 45% از حوزه­ها در بازه‌ی 200-300 میلی­متر است. نتیجه‌ی شاخص‌های دست‌رسی به آب پایدار از جمله جریان پایه، ضریب تغییر تداوم جریان و توان خط برف توانایی مناسب حوزه­های استان کرمان را برای بهینه­سازی طرح­های مرتبط با آب و مهارکردن فشار بر منابع آب­های زیر­زمینی در مناطق خشک نشان داد.