فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازار از دیرباز ازنظر اقتصادی و فرهنگی ـ اجتماعی، مهم‌ترین بخش و هستۀ اصلی شهر کاشان بوده ‏است. در طی یک‌صد سال اخیر با وقوع توسعة شهری، کاشان دچار دگرگونی‏های ساختاری مهمی شده که نتیجۀ آن گسستگی بازار از بستر شهری، به حاشیه رانده ‏شدن آن و درنتیجه عدم رونق کسب‏و‏کار است. این تغییرات که به­طور­عمده با ساخت خیابان‌ همراه بوده‌اند، باعث شده تا بخش‌هایی همچون بازار نو مسگرها تخریب شود و یا مانند بازار پانخل راه انزوا پیش بگیرد. هدف مشخص کردن تأثیر تغییرات ایجادشدۀ ناشی از ساخت خیابان‌ها بر ساختار فضایی شهر و نقش بازار در آن ساختار است؛ لذا پژوهشی توصیفی تبیینی و ازنظر کاربست، کاربردی است. روش تحقیق به کار گرفته‌شده در این مقاله که بر مطالعۀ ساختار فضایی شهر استوار است و ترکیبی از روش‌های کمی و کیفی است، شامل سنجش پیکره‌بندی شهر بر اساس روش نحو فضا و همچنین مطالعۀ کارکردی بازار که نتایج آن در قالب رویکردی کل‌نگر و تفسیری و بر پایۀ خصوصیات تاریخی و نقش بازار و اجزاء آن در ساخت کلی شهر توصیف و تبیین می‌شوند. برای نیل به هدف، وضعیت ساخت فضایی شهر در سه دورۀ مختلف در طی سدۀ حاضر بازسازی و مطالعه خواهد شد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که از دهۀ 1300 تا دهۀ 1340 و با ساخت مجموعه‌ای از خیابان‌ها، جایگاه بازار در ساخت شهر منسجم، در آغاز این سده تضعیف شده است و مجموعه‌ای از خیابان‌های یادشده ساخت فضایی شطرنجی شکل جدیدی را شکل داده‌اند که نقش بازار در آن کم‌رنگ شده است. با ادامۀ تغییرات، هم توسعۀ شهر و ساخت فضایی جدید که به‌سوی غرب و جنوب غربی رشد یافته سبب شده بازار در نسبت با شهر تاریخی در انزوا قرار گیرد و هم بازار تحت تأثیر خیابان‌های پیرامون خود تغییرات وسیعی کرده است. به نظر می‌رسد تحت تأثیر چنین خیابان‎‌هایی، بازار از بافت شهری پیرامون خود منفک شده و عناصر و اجزاء بازار یکپارچگی اولیۀ خود را از دست‌ داده‌اند.