فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، یک پژوهشِ تحلیل محتوا گزارش می­شود که هدف آن بررسی میزان توجه به یادگیری عمیق مفاهیم ریاضی در کتاب‌های درسی ریاضی دوره متوسطه اول است. بر این اساس محتوای سه سرفصلِ اعداد، اعمال و جبر از سه کتاب ریاضی هفتم، هشتم و نهم برای تحلیل انتخاب شد. در فرآیند تحلیل، هر مسئله به‌عنوان یک واحدِ تحلیل در نظر گرفته شد. چارچوب نظری از ادبیات پژوهشی مرتبط با هدف اخذ شد و پس از جرح و تعدیلِ چارچوب، مسائل از نظر چهار معیارِ «پیچیدگی رویه‌ای»، «نوع فرآیند حل»، «تکرار» و «تمرین/کاربرد» بررسی شدند. نتایج نشان داد که در معیار اول، در هر سه کتاب، تقریبا 80 درصد مسائل در طبقه­ی «پیچیدگی رویه‌ای پایین» بود؛ در معیار دوم، در دو کتاب پایه­ی هشتم و نهم، حدود 90 درصد مسائل با «استفاده از رویه­ها» قابل حل بودند و این میزان برای کتاب پایه­ی هفتم به 80 درصد می­رسید؛ در معیار سوم و چهارم نیز در هر سه کتاب، مسائل عمدتا در طبقات «تکرار» (60 درصد)  و «تمرین» (90 درصد) قرار گرفتند. در مجموع، نتایج تحلیل مسائل سه کتاب نشان داد که در سرفصل­های اعداد، اعمال و جبر، میزان تکرارِ تمرین‌های کمتر پیچیده که با استفاده از رویه‌های از قبل آموخته شده قابل حل هستند، زیاد است. این امر نشان می‌دهد که کتاب‌های درسی ریاضی متوسطه اول، با اهداف برنامه درسیِ قصد شده فاصله دارند و بیشتر بر یادگیری به روش تکرار و تمرین تکیه می‌کنند.