بررسی تغییر زمانی روان‌آب، فرسایش و عنصرهای غذایی خاک متأثر از آتش سوزی در جنگل‌های آبخیز دریاچه زریبار

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده‌ی کشاورزی، دانشگاه کردستان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

3 استادیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

doi
10.22092/wmej.2019.126995.1243
چکیده

آتش­سوزی باعث تغییر در ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک مانند تخلخل، وزن مخصوص، نفوذ آب، روان‌آب و فرسایش، پی‌اچ و چرخه‌ی عنصرهای غذایی می‌شود. در این پژوهش به کمک چهارچوب‌های 0/09 مترمربعی و شبیه­ساز باران مدل Eijkelkamp تغییر زمانی روان‌آب، فرسایش، مواد معلق و مقدار نیتروژن کل، فسفر کل و پتاسیم استخراج‌شدنی خاک سطحی بررسی، و وضعیت بازگشت شرایط عرصه­های سوخته به حالت طبیعی در آبخیز دریاچه‌ی زریبار از 1393 تا 1396 تحلیل شد. نتایج در تراز اطمینان 95% بیانگر افزایش دو برابری روان‌آب در کوتاه‌مدت و روند کاهشی آن در بلندمدت بود. غلظت مواد معلق خروجی از چهارچوب‌ها با افزایش سه‌برابری در کوتاه‌مدت مواجه شد. آتش­سوزی  باعث 70، 286 و 48% افزایش معنی­دار به ترتیب در نیتروژن کل، فسفر کل و پتاسیم استخراج‌شدنی خاک در سال اول شد. اما در بلندمدت تنها پتاسیم استخراج‌شدنی به حالت طبیعی بازگشت. بنابراین مشخص شد که چهار سال پس از آتش‌سوزی در جنگل‌های بلوط در آبخیز دریاچه‌ی زریبار، متغیرهای بررسی‌شده به‌جز غلظت مواد معلق و پتاسیم استخراج‌شدنی خاک به حالت طبیعی قبل از آتش‌سوزی برنگشته است.