تن به مثابه ابزار، واکاوی بسترهای روسپیگری از دیدگاه زنان روسپی در تهران؛ یک مطالعۀ کیفی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 استاد گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22067/social.2025.92503.1620
چکیده

روسپیگری پدیده‌ای است که از دیرباز در جوامع بشری نمود داشته و بیشترین تحقیر و عوارض آن عاید زنان خدمات‌دهندۀ جنسی بوده است. این عارضۀ اجتماعی علی‌رغم مزایای اقتصادی، پیامدهای مخربی برای جامعه داشته و حرمت انسانی زن و خانواده را در هم می‌شکند. از این رو هدف این پژوهش واکاوی بسترهای روسپیگری از دیدگاه زنان روسپی در تهران است. در این تحقیق کیفی که با روش تحلیل تماتیک انجام شده است، جامعۀ مورد مطالعه 10 نفر از زنان درگیر در پدیدۀ روسپیگری در شهر تهران بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. این افراد از لحاظ ویژگی‌های فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی با یکدیگرتفاوت داشتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بوده و داده‌ها با روش تحلیل مضمون تحلیل شده است. حاصل تحلیل داده‌ها، شش مضمون اصلی (آشفتگی‌های خانوادگی، ارتباطات نامناسب، آسیب‌های‌اجتماعی، مشکلات‌اقتصادی، موقعیت‌های آسیب‌زا و معضلات فرهنگی و سنتی) و 16مضمون فرعی (بی‌سرپرستی، اعتیاد در خانواده، محرومیت عاطفی-جنسی، ازدواج بحران‌گریزانه، روابط اجتماعی آسیب‌زا، فرار از تعهد و مسئولیت، کنش‌وری هنجارشکنانۀ جنسی، نگاه جنسی مردان به زنان، ناکامی در منزلت اجتماعی، ناکامی در اشتغال پردرآمد، شکاف و نابرابری جنسیتی در اشتغال، ضعف اقتصادی خانواده، محل کار آلوده به مسائل جنسی، محیط آسیب‌زا، ضعف سنت‌ها و سبک زندگی مدرن و ضعف اعتقادات)، است. روسپیگری پدیده‌ای چند عاملی است که از بطن خانواده‌های آشفته، محیط‌های جرم‌خیز، اجتماع آسیب‌دیده، فرهنگی مملو از تناقض و فقر سر برآورده است. پیشنهادهای این پژوهش بر تقویت اشتغال، برابری اقتصادی زنان، فرهنگ‌سازی و ارتقای مشارکت اجتماعی، آموزش پیشگیرانه و آگاهی‌بخش برای کاهش آسیب روسپیگری متمرکز است.