ارزیابی توان رسوب زایی سازندهای آبخیز خانقاه سرخ ارومیه با شبیه ساز باران

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد آبخیزداری، دانشگاه ارومیه

2 دانشیار بازنشسته‌ی دانشگاه ارومیه

3 استادیار دانشکده‌ی منابع طبیعی دانشگاه ارومیه

doi
10.22092/wmej.2018.122109.1123
چکیده

فرسایش یکی از عمده‌ترین عامل‌های اتلاف آب و خاک است. دلیل اصلی ناموفقیت در مهارکردن فرسایش ممکن است کم‌بودن آگاهی از این پدیده و شناخت آن باشد. ارزش خاک فراوان است و جابه‌جاشدن اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن مشکل‌های بعدی درپی‌دارد، بنابراین معضل فرسایش باید ریشه‌یابی و مهار شود. لازم است که حساسیت سازندها به فرسایش مشخص کرده شود تا بتوان به‌وسیله‌ی آن فرسایش‌‌پذیری سازندهای مختلف را مشخص کرد. در این پژوهش توان رسوب‌زایی سازندهای حوزه‌ی خانقاه سرخ ارومیه را با دستگاه شبیه‌ساز باران مدل BSTF بررسی شد. در هریک از سازندها رسوب خاک در دو شدت بارندگی 40 و 50 میلی‌متر بر ساعت و در دو شیب 13-0 و 25-13% اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که بیش‌ترین و کم‌ترین میزان رسوب به‌ترتیب در سازند OML (آهکی ریفی معادل قم) (107/4گرم) و سازند CM (آمیزه‌ی تکتونیکی) (4 گرم) ایجاد شده است. سازند OML به‌دلیل به‌همراه داشتن لایه‌ی آهک‌رسی که مقاومت متوسط تا ضعیفی در مقابل فرسایش دارد، باعث تولید بیش‌ترین رسوب شده است، و کم‌ترین رسوب در سازند CM است که مقاومت بسیار زیادی در مقابل فرسایش دارد.