گرایش به ارزش‌های مدرن و رابطۀ آن با هویت ایرانی، اسلامی و انقلابی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی رشتۀ جامعه‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استاد گروه جامعه‌شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

4 دانشیار گروه ارتباطات اجتماعی،واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

5 استادیار گروه جامعه‌شناسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

doi
10.22067/social.2025.87473.1496
چکیده

امروزه با گسترش فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی و ظهور پدیده‌ای به نام فضای مجازی، از یک طرف شاهد ظهور ارزش‌ها و معانی جهانی در روابط جوامع هستیم، از طرف دیگر این ارزش‌ها و معانی ممکن است سبب شکل‌گیری تقاضاهای جدید، بدبینی نسبت به آموزه‌های ایدئولوژیک در بین شهروندان شود و نوعی شهروندی چندگانه (منظور شهروندانی که هم به ارزش‌ها، نمادها و معانی ملّی احساس تعلق می‌کنند و هم به معانی، نمادها و ارزش‌های جهانی) شکل گیرد، در نتیجه بین شهروندان شاهد تکثرگرایی ارزشی و هویتی هستیم. گسترش ارزش‌های مدرن به مدد فضای مجازی تاروپود جامعۀ جدید را درهم تنیده است. این احتمال وجود دارد که گرایش به این ارزش‌ها بر اولویت‌ها و جهت‌یابی افراد تأثیر داشته باشد. جوامع به دلیل فقدان کنترل همه‌جانبه بر وسایل ارتباطی نوین، توانایی اقناع احساس تعلق و تعهد به اهداف، ارزش‌ها و حفظ عناصر هویت‌بخش را از دست داده‌اند. مقالۀ حاضر که رهاورد یک تحقیق است با این هدف سازمان یافته که رابطۀ گرایش به ارزش‌های مدرن با هویت اجتماعی را بررسی نماید. الگوی نظری این تحقیق تلفیقی از نظریات گیبینز، گیدنز و جیمسون است. این پژوهش براساس این فرضیه شکل گرفته است که هر چه افراد بیشتر به ارزش‌های مدرن گرایش پیدا کنند، هویت ملی، دینی و انقلابی آنها بیشتر تضعیف خواهد شد. این تحقیق با روش پیمایش انجام شده است. جمعیت آماری تحقیق، شهروندان بالای 15 سال شهر تهران است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که گرایش به ارزش‌های مدرن رابطه‌ای معکوس و معنادار با هویت ایرانی، هویت اسلامی و هویت انقلابی دارد.