تعیین مقدار بهینه کمپوست دامی به منظور مهار کردن رواناب و هدررفت خاک تحت باران شبیه سازی شده

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران

2 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران

3 استاد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی ساری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران

doi
10.22092/wmej.2019.123704.1160
چکیده

با توجه به اینکه خاک زیادی از سطح آبخیز، توسط عوامل فرسایشی از دسترس خارج می­گردد. کاربرد روش­های مدیریتی برای مهار کردن هدررفت خاک لازم است. بنابراین، استفاده از افزودنی­های قابل دسترس، اقتصادی و دوست­دار محیط­زیست می­تواند در مهار کردن رواناب و هدررفتن خاک راه­کار مناسبی باشد. از طرفی، حفاظت آب و خاک نیازمند به تعیین مقدار بهینه­ی افزودنی­های خاک است تا علاوه بر کاهش هزینه­ها از آلودگی­های آب با کاربرد کودهای شیمیایی نیز جلوگیری شود. با وجود این، تعیین مقدار بهینه­ی افزودنی­های مختلف خاک با هدف کمّی­سازی اثر آن­ها بر مؤلفه­های رواناب و هدررفت خاک کم­تر توجه شده است. بر همین اساس، در این پژوهش، تأثیر کاربرد مقادیر مختلف کمپوست کود دامی معادل 2/25، 4/5، 9/0 و 18/0 تن در هکتار  بر میزان رواناب و هدررفت خاک از کرت­های آزمایشی با مساحت 0/5 مترمربع، شیب 20 درصد، با استفاده از شدت بارش50 میلی­متر بر ساعت به مدت 10 دقیقه در یک خاک کشاورزی جمع­آوری شده از شهرستان ساری در سال 1396 انجام پذیرفت. نتایج تجزیه و تحلیل آماری دلالت بر اثر معنی­دار مقادیر مختلف کمپوست کود دامی بر افزایش زمان شروع رواناب و کاهش حجم و ضریب رواناب، هدررفت خاک و غلظت رسوب در سطح 99% داشتند. همچنین، بررسی اثر حفاظتی و گروه­بندی مقادیر مختلف کمپوست کود دامی نشان داد که کمپوست با مقدار 9/0 تن در هکتار به دلیل اثر یکسان آن با مقدار 18/0 تن در هکتار بر تغییرات ضریب رواناب و غلظت رسوب، مقدار مذکور را می­توان به­عنوان مقدار بهینه و کاربردی در شرایط طبیعی پیشنهاد داد.