معاصرسازی پوستههای سنتی (شباک) معماری ایرانی، جهتِ بهینهسازی دریافت نور و انرژی؛ نمونه مطالعاتی: بناهای اداری تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی معماری، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران
2 دانشیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
معماری سنتی ایرانی نمونهای از معماری سرآمد و توجه همه جانبه به مسائل فنی و اقلیمی، در کنار سایر مفاهیم بومی و فرهنگی است. به عنوان نمونه عنصر "شباک" نه تنها حافظ محرمیت و پوششدهنده نمای ساختمان بوده، بلکه تأثیر بسزایی در تأمین نور فضای داخلی و بهرهوری و مصرف هوشمندانه انرژی داشته و ایدهای برای دستیابی به معماری سرآمد است. هدف اصلی این پژوهش، تجزیه و تحلیل کارکردهای اقلیمی عنصر شباک، و بهینهسازی فرم و شکل آن، بر اساس مشخصات معماری اقلیم گرم و خشک ایران است. در این راستا، پژوهش حاضر، باهدف ارتقا کیفیت و عملکرد شباک، با تغییر ابعاد و نحوه پراکنش روزنهها روی پوسته شباک، به بررسی بهینهترین حالت ممکن برای دریافت نور روز و کاهش مصرف انرژی پرداخته است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و علاوه بر مطالعات میدانی، بررسی دادهها با نرمافزار راینو و پلاگینهای گرسهاپر، لیدیباگ و هانیبیو درنهایت کدنویسی و بهینهسازی با الگوریتم ژنتیک انجامشده و شرایط تابش خورشیدی در تهران و برای ساختمانی با کاربری اداری، طراحی و مورد تحلیل قرارگرفته است. نتایج نشان میدهد که فرم هندسی روزنه در دریافت نور مؤثر بوده و بیشترین میزان دریافت مربوط به فرم هندسی ترکیبی است؛ از طرفی در تمامی نمونهها، تغییر در پراکنش روزنهها بر مبنای طرح بهینه، موجب افزایش کمیت و کیفیت روشنایی و کاهش مصرف انرژی بهصورت سالیانه است. این اطلاعات میتواند، در جهت بهرهبرداری بهینه از این سنت، متناسب با معماری امروز راهگشا باشد.
