مطالعه جامعه‌شناختی نقش مداخله‌گرایانۀ سرمایۀ اجتماعی در تأثیرگذاری حکمرانی خوب بر ادراک حق به شهر (مورد مطالعه شهروندان بالای بیست سال شهر ماکو )

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی،گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استادیار جامعه شناسی،گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استاد جامعه شناسی،گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22067/social.2024.90065.1564
چکیده

      مفهوم حق‌ بر شهر جامعه‌شناس و فیلسوف فرانسوی هانری لوفور (١٩٦٨ )، به شرح تأثیر منفی‌ اقتصاد سرمایه‌داری بر شهرها می‌پردازد. براساس این نظریه شهر تبدیل‌ به‌ کالایی‌ شده است‌ که‌ فقط برای انباشت‌ سرمایه‌ به کار می‌رود. وی برای معکوس ساختن‌ این‌ پدیده، از برخورداری ساکنان شهر، از شاخص‌هایی مانند عدالت فضایی، شمولیت اجتماعی، مشارکت شهری، تعلق شهری و ... دفاع می‌کند. تحقیق حاضر با چنین موضعی به بررسی ادراک حق به شهر در بین ساکنین شهر ماکو پرداخته است. روش تحقیق مورد استفاده، پیمایشی و جامعۀ آماری تحقیق شامل کلیۀ شهروندان بالای 20 سال ساکن شهر ماکو به تعداد 33328 نفراست که از این تعداد، 500 نفر طبق فرمول تعیین حجم نمونه کوکران با واریانس به دست آمده از پیش‌آزمونی به تعداد 50 پاسخگو و به شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌‌‌ای انتخاب شده‌اند. در بررسی فرضیه‌های تحقیق رابطۀ معنادار آماری بین متغیرهای سرمایۀ اجتماعی و حکمرانی خوب شهری اثبات شد. برای برآورد اثرات غیرمستقیم، مستقیم و اثرات کل متغیرهای مستقل بر متغیر ادارک حق به شهر، از تحلیل مسیر استفاده شد. نتایج نشان داد متغیر حکمرانی خوب به‌طور مستقیم، 56 درصد و به صورت غیرمستقیم (از طریق سرمایۀ اجتماعی) 13 درصد و متغیر سرمایۀ اجتماعی نیز به‌طور مستقیم، 25 درصد بر متغیر یاد شده، تأثیرگذار است. با لحاظ اثرات کل حکمرانی خوب 69 درصد بر متغیر ادراک حق به شهر تأثیر گذاشت؛ مجموع متغیرهای مانده در مدل رگرسیونی توانستند 53 درصد از تغییرات متغیر ادراک حق به شهر را تبیین نمایند. در تحلیل نهایی تمرکز بر متغیرهای حکمرانی خوب شهری و سرمایۀ اجتماعی و تقویت آن ها در فضای اجتماعی شهر می‌تواند به رشد و گسترش اصول و شاخص‌های حق به شهر منجر گردد.