بررسی نقش اشکال و فرایندهای ژئومورفولوژی در کیفیت سنگدانهها در حوضهی آبخیز خرّمآباد
نویسندگان
1 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی، دانشگاه تربیت معلّم سبزوار
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت معلّم سبزوار
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت معلّم سبزوار
4 کارشناس ارشد زمینشناسی مهندسی، دانشگاه تربیت مدرّس
doi
چکیده
لندفرمها و فرایندهای ژئومورفولوژی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در حجم، پراکندگی و کیفیت مصالح ساختمانی، بهویژه سنگدانهها هستند. حوضهی مورد مطالعه در شمال شهرستان خرّمآباد و بخشی از واحد ساختمانی زاگرس چینخورده بهشمار میرود. هدف این پژوهش، بررسی نقش اشکال و فرایندهای ژئومورفولوژی در مکانیابی و کیفیت سنگدانهها در حوضهی خرّمآباد است. برای دستیابی به این هدف، نخست لندفرمها و فرایندهای ژئومورفولوژی بر اساس تصاویر ماهوارهای کویکبرد و مطالعات میدانی منطقه شناسایی شد. لندفرمهایی مانند واریزهها، مخروطافکنههای جدید و قدیم، بسترهای رودخانهای جدید و قدیم مقادیر زیادی موادّ هوازده و خردشده دارند که میتوانند بهعنوان مصالح ساختمانی استفاده شوند. برای بررسی کیفیت و مقاومت سنگدانهها، سه آزمایش مقاومت به سایش، مقاومت فشاری تکمحوری و ارزش ضربهای انجام شد. آزمایش سایش لسآنجلس برای دو نمونهی 30 کیلویی از بستر قدیم و جدید رودخانهی خرّمآباد انجام شد. برای بررسی مقاومت فشاری سنگدانهها، آزمایش مقاومت فشاری تکمحوری بهروش (D2938 : ASTM) در واریزهها، مخروطافکنههای جدید و قدیم انجام شد. برای انجام آزمایش ارزش ضربهای، 10 نمونه از سنگدانهها در لندفرمهای واریزه، بسترهای رودخانهای جدید و قدیمی، مخروطافکنههای جدید و قدیمی، برداشت و بر اساس استاندارد BS-812 و با استفاده از الک شمارهی 8، میانگین ارزش ضربهای در هر لندفرم بهدست آمد. نتایج نشان میدهد که واریزهها، مخروطافکنههای قدیم و جدید و بسترهای رودخانهای جدید و قدیم، مصالح ساختمانی با مقاومت مناسبی دارند. با وجود این، مقاومت سنگدانهها در واریزهها نسبت به دیگر لندفرمها بالاتر است. همچنین مخروطافکنههای قدیمی با توجّه به تأثیر فرایند هوازدگی، مقاومت کمتری نسبت به مخروطافکنههایجدید دارند.
