فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در فرایند جست­و­جو و مطالعه شیوه سکونت و انواع سکونتگاه­های روستایی حوزه فرهنگی هلیل­رود در شهرستان جیرفت استان کرمان، سازه­های سبکی یافت می­شود که در گستره­ای وسیع و با نمودهای کمابیش متفاوت قابل مشاهده است. سازه­های دست­ساز و بومی که ریشه در فرهنگ عشایری و کوچ­نشینی و یا زندگی ساده روستایی دارند و طی سالیان زیاد پاسخگوی نیازهای زیستی و سکونتی مردم منطقه بوده­اند. سکونتگاه­های کمینه­گرایی (مینیمال) که در طول سالیان متمادی، بخش مهمی از طرحواره ذهنی این مردمان از سکونت را شکل داده است. دیرپایی، حضور پیوسته و جایگاه این سازه­ها در خاطر و زندگی ساکنین، آن­ها را فراتر از یک سازه صرف، تبدیل به جلوه بارزی از یک  فن- فرهنگ و بخشی تفکیک­ناپذیر از الگوی سکونت روستائیان حاشیه هلیل‌رود نموده است. چنین جایگاهی مطالعه، شناخت و معرفی این الگوهای سکونت روستایی را ضروری می­نماید، به ویژه در شرایطی که در طرح­های سامان­دهی سکونت­گاه­های حاشیه هلیل­رود نسبت به آن بی­توجهی شده است. از جمله شاخص­ترین سازه­های سبکی که به وفور در ناحیه مورد اشاره مشاهده می­شود، کَوار وکُتوک و کَپر را می­توان نام برد. این نوشتار قصد آن دارد تا با توسل به دو روش تحقیق زمینه­گرا و توصیفی- تحلیلی و مقایسۀ تطبیقی با استناد به اطلاعات حاصل از برداشت­ها و بازدیدهای میدانی، به مطالعه و بررسی این سه سازه و تبیین سیر تحول آن­ها در نواحی مختلف منطقه پرداخته و ویژگی­ها، شباهت­ها و تفاوت­ها، نقاط قوت و ضعف هر یک را بیان نماید. بدیهی است شناخت حاصل شده می­تواند طراحان و متولیان روستایی منطقه را در طراحی مسکن روستایی، همساز با الگوهای بومی موجود، یاری دهد.