طراحی مدل عوامل تشکیل‌دهندۀ مفهوم نشاط جامعه و مقایسۀ تطبیقی ایران با کشورهای خاورمیانه

نویسندگان

1 استاد جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران

2 دانشیار گروه مدیریت فرهنگی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری تخصصی مدیریت و برنامه ریزی امور فرهنگی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 استادیار و عضو هیات علمی گروه مدیریت فرهنگی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران

5 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران، ایران

doi
10.22067/social.2024.87657.1502
چکیده

این تحقیق ازنظر هدف، توسعه‌ای-کاربردی بوده و در زمرۀ تحقیقات آمیخته اکتشافی قرار می‌گیرد. در مرحلۀ کیفی، از روش مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با خبرگان و تکنیک تحلیل مضمون برای طراحی مدل استفاده شد. مشارکت‌کنندگان در مصاحبه‌ها شامل 26 نفر از خبرگان بودند که به‌صورت هدفمند و با روش گلولۀ برفی انتخاب شدند. همچنین، در بخش کمی نیز با روش تحلیل عاملی تأییدی و نرم‌افزار Smart PLS به اعتبارسنجی مدل تحقیق پرداخته شد. بدین منظور، با ابزار پرسش‌نامه از 384 نفر از شهروندان تهرانی که با روش تصادفی ساده انتخاب شدند، نظرخواهی شد. براساس یافته‌های تحلیل مضمون، برای پدیدۀ نشاط سه سطح خرد، میانی و کلان با 9 مؤلفه شناسایی شد. همچنین، یافته‌های بخش کمی نشان داد که مدل تحقیق و کلیۀ متغیرهای شناسایی‌شده مورد تأیید هستند. ضمناً، مقادیر ضریب تعیین برای سطح خرد، میانی و کلان به ترتیب 624/0، 581/0 و 532/0 محاسبه شد که مقادیری مطلوبند. همچنین، در این پژوهش با استفاده از گزارش‌های موجود بین‌المللی به بررسی تطبیقی میزان نشاط در ایران و کشورهای حوزۀ خاورمیانه پرداخته شد و یافته‌ها نشان داد که سطح نشاط جامعۀ ایرانی چندان مطلوب نیست. نتایج تحقیق نشان داد که نشاط جامعه پدیده‌ای چندبعدی و پیچیده است که برای ارتقای آن در جامعۀ ایرانی باید مجموعه‌ای از عوامل در سطوح خرد، میانی و کلان درنظر گرفته شده و متناسب با آنها برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شود.