بررسی برگردان سینمایی داستان اوسنه باباسبحان برمبنای نظریّةفزونمتنیّت ژار ژنت
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات تطبیقی دانشگاه فردوسی مشهد
2 زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
3 استادیارِ زبان و ادبیات انگلیسی ِدانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
اقتباس سینمایی یکی از شاخههای مطالعات بینارشتهای میباشد که در حوزه پژوهشهای ادبیات تطبیقی تقسیمبندی میشود. نظریهپردازان این حوزه در تعریف اقتباس از یک درگیری بینامتنی طولانیمدت با اثر اقتباسشده سخن میگویند. بنابراین مطالعة اقتباس سینمایی یک مطالعۀ بینامتنی است. از آنجا که در مطالعة بینامتنی،متنفقط به متن نوشتاری محدود نمیشود، میتوان اثر ادبی و فیلم سینمایی اقتباسشده از آن را در قالب نظریة فزونمتنیّت ژرار ژنت که از مهمترین نظریات حوزة بینامتن است تحلیل کرد؛در اینجا اثر ادبی در حکم پیشمتن و اثر سینمایی در حکم بیشمتن بررسی میشود. تحقیق حاضر با این فرض به بحث اقتباس در سینمای ایران توجه کرده و به بررسی یک نمونة بحثبرانگیز در این حوزه پرداخته است: فیلم خاکاثرمسعود کیمیاییکه براساس داستان اوسنه باباسبحان نوشتة محمود دولتآبادیساخته شده است. مطابق نظریة ژنت، گشتارهای رخداده در فرایند اقتباس طبقهبندی شده و در خصوص آنها ارزشداوری شده است. در جمعبندی این نتایج آشکار شده که بیشترین گشتار رخداده در فرایند اقتباس از نوع ارزشگذاریِ مکرر(Revaluation) میباشد. این گشتار نشاندهندة نظام ارزشی ویژة فیلمساز است؛ یعنیکیمیایی در اقتباسهای خود بیش از آنکه جهان ارزشیِ نویسندة داستان را بازتاب دهد، به برجستهکردن ارزشهایی می پردازد که در نظام فکریِ خود او معتبر است.
