تبیین جامعه شناختی تأثیر فرهنگ مصرفگرایی بر رفتار مخرب زیستمحیطی (مورد مطالعه: جوانان شهر تهران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 داانشیار گروه جامعهشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22067/social.2023.82272.1345چکیده
امروزه مسائل زیستمحیطی، مفهوم اجتماعی دارد و میتوان گفت مشکلات زیستمحیطی ریشه فرهنگی-اجتماعی دارند. رفتارهای زیستمحیطی انسان بهعنوان یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر محیط زیست، مد نظر بسیاری از اندیشمندان، پژوهشگران و محیطگرایان قرار گرفته است. در همین راستا جامعهشناسان تحلیل و بررسی مسائل زیستمحیطی را نیازمند مطالعات جامعهشناختی و راه حلهای اجتماعی میدانند. در حال حاضر یکی از چالشهای اصلی دنیای مدرن، شکلگیری بحرانهای زیستمحیطی است که متأثر از رفتارهای انسانی است. فراوانی مسائل زیستمحیطی در سالهای اخیر، توجه و حساسیت اندیشمندان حوزههای مختلف، بهویژه جامعهشناسان را به این موضوعات برانگیخته است. در همین راستا جامعهشناسان تحلیل و بررسی مسائل زیستمحیطی را نیازمند مطالعات جامعهشناختی و راه حلهای اجتماعی میدانند. مطالعه حاضر با هدف تبیین جامعهشناسی تأثیر فرهنگ مصرفگرایی بر رفتار مخرب زیستمحیطی با استفاده از رویکرد کمی و روش پیمایش به انجام رسیده است. جامعۀ آماری پژوهش جوانان 35-18 ساله شهر تهران بودهاند که 453 نفر از آنها در شش منطقه و برحسب وضعیت توسعهیافتگی این مناطق با استفاده از شیوه نمونهگیری سهمیهای انتخاب و با استفاده از ابزار پرسشنامه مطالعه شدند. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش در دو قسمت توصیفی و استنباطی انجام شد. یافتههای توصیفی نشاندهنده وضعیت نسبتاً مطلوب رفتار زیستمحیطی بین افراد مورد مطالعه است. یافتههای استنباطی پژوهش، بیانگر این است که متغیر مصرفگرایی درمجموع در حد متوسط، توان تبیین واریانس متغیر رفتار زیستمحیطی را بین افراد مورد مطالعه دارد و اثر این متغیر بر رفتار مخرب زیستمحیطی نیز مستقیم و معنادار است. درباره تأثیر ابعاد این متغیر بر رفتار مخرب زیستمحیطی نیز باید گفت اثر ابعاد فردمحوری، لذت و تجملگرایی و تخیلگرایی بر رفتار زیستمحیطی مستقیم و معنادار و اثر بعد کثرتگرایی غیرمعنادار است. درنهایت تفاوت معناداری بین مردان و زنان و همچنین سطح توسعهیافتگی مناطق مختلف بهلحاظ میزان اثرگذاری متغیر مصرفگرایی بر رفتار مخرب زیستمحیطی وجود ندارد.
