بررسی خشک‌سالی هواشناختی و آب‌‌‌‌‌‌شناختی با استفاده از نمایه‌‌‌‌‌‌های SPI، SDI و PNI در استان کردستان

نویسندگان

1 نویسنده مسوول واستادیار گروه مرتع و آبخیزداری. دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. کردستان. ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی_ آبخیزداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، کردستان، ایران.

3 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج، کردستان،ایران

4 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش، کشاورزی،شیراز،ایران.

doi
10.22092/wmej.2018.120466.1075
چکیده

خشک‌سالی یکی از پدیده‌‌‌‌‌‌های مخرب زیست‌‌‌‌‌‌محیطی است که باعث بروز خسارت‌‌‌‌‌‌های زیادی به منابع طبیعی و زندگی انسان‌‌‌‌‌‌ها شده است. استان کردستان، تأمین‌‌‌‌‌‌کننده‌‌‌‌‌‌ی بسیاری از محصولات کشاورزی کشور است؛ بنابراین، خشک‌سالی در این استان، اهمیت بسیاری دارد. از داده‌‌‌‌‌‌های بده‌ی 23 ایستگاه آب‌‌‌‌‌‌سنجی و بارش 7 ایستگاه‌‌‌‌‌‌ سینوپتیک در بازه‌‌‌‌‌‌ی آماری مشترک 29ساله (1392-1364) استفاده شد. برای محاسبه‌‌‌‌‌‌ی خشک‌سالی هواشناسی از نمایه‌ها‌‌‌‌‌‌ی SPI و PNI، و برای خشک‌سالی آب‎شناختی از نمایه‌‌‌‌‌‌ی SDI در مقیاس زمانی سالانه بهره برده شد. نتایج آزمون من‌‌‌‌‌‌کندال و تایل‌‌‌‌‌‌سن نشان‌‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌‌ی روند خشک‌سالی هواشناسی در ایستگاه‌‌‌‌‌‌های سنندج، مریوان، قروه، زرینه و سقز بودند؛ بررسی این آزمون با کاربرد نمایه‌‌‌‌‌‌ی SDI نیز نشان‌‌‌‌‌‌دهنده‌‌‌‌‌‌ی روند نزولی در همه‌‌‌‌‌‌ی ایستگاه‌‌‌‌‌‌‌‌های آب‌‌‌‌‌‌سنجی، به‌جز ایستگاه‌‌‌‌‌‌های آب‌‌‌‌‌‌سنجی سنته‌‌‌‌‌‌خورخوره، قشلاق، قبقلو و بیار است. نتایج نشان دادند که خطای جذر میانگین مربعات برای نمایه‌‌‌‌‌‌های SPI، PNI و SDI به‌ترتیب 0/41، 0/49 و 0/47، و ضریب تبیین 0/65، 0/50 و 0/59 است؛ بنابراین نمایه‌‌‌‌‌‌ی SPI عمل‌کرد بهتری را داشته است.