نقد درسنامههای سبکشناسی و پیشنهاد دو درس سبکپژوهی و سبکورزی در رشتۀ ادبیات فارسی
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
چکیده
عمر دانش سبکشناسی در ادبیات فارسی به حدود شش دهه میرسد. در این مدت تطور چشمگیری در این دانش به ویژه در آموزش آن صورت نگرفته است. این مقاله درسنامههای سبکشناسی نظم و نثر ادبی فارسی را از نظر مبانی فکری و روش مورد سنجش قرار داده است و با طرح شش نقص در درسنامههای سبکشناسی، و برشمردن پیامدهای آن، راه حلهایی هم پیشنهاد میکند. این شش نقص عبارتاند از بررسیِ تاریخ تطور سبکها به جای فن سبک شناسی، نامگذاری ناموجه سبکها، حذف بافتارهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی، غفلت از نسبت ژانر با سبک، اولویت بخشی به سبک دورهای و حذف سبک فردی، بیاعتباریِ محتوای درسنامهها و پژوهشهای سبکی.در بخش دوم مقاله، دو مهارت سبکپژوهی و سبکورزی برای آموزش در دو درس سبکشناسی پیشنهاد شده است که اولی به «تحلیل سبک ادبی» و دومی به «آموزش خلاق سبک» اختصاص دارد. در درس «تحلیل سبک ادبی» دانشجو از طریق تکنیکهای تحلیل سازههای سبک و کشف نوآوری و فردیت سبکی در سطوح ششگانۀ زبان یک متن، مهارت کشف عناصر سبک ساز متون را فرامیگیرد. در درس «آموزش خلاق سبک» که به صورت کارگاهی و تمرین نگارش خلاق ارائه میشود، آموزش سبک از طریق تقلید از الگوهای سبکی مشهور انجام میگیرد.