اثر تغییر اقلیم بر ژرفای یخ‌بندان خاک در اقلیم نیمه‌‌‌خشک و کوهستانی دشت ملایر

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده‌‌‌ی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 کارشناس‌‌‌ارشد آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده‌‌‌ی منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

3 استادیار اقلیم‌‌‌شناسی، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده‌‌‌ی منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

doi
10.22092/wmej.2018.121655.1113
چکیده

ژرفای یخ‌بندان سنجه‌ی مهمی در مدیریت رطوبت خاک در زمین‌های کشاوزی و باغ‌‌‌‌‌ها است. هدف از این پژوهش، بررسی اثر گرم‌شدن جهانی و تغییر اقلیم، در حالت‌های ‌‌ممکن‌ اقلیمیِ مختلف، بر ژرفای یخ‌بندان خاک دشت ملایر، قطب تولید انگور کشمشی کشور است. برای شبیه‌‌‌‌‌سازی آب‌وهوای آینده‌ی نزدیک از آمار روزانه‌‌‌‌‌ی بیشینه و کمینه‌‌‌‌‌ی دمای هوا، ساعت‌‌‌‌‌های آفتابی و بارش ایستگاه سینوپتیک ملایر در سال‌‌‌‌‌های 1995 تا 2013، و از شبیه‌های HADCM3 و LARS-WG در حالت‌های ‌‌ممکن‌ خوش‌‌‌‌‌بینانه، بدبینانه و متوسط استفاده شد. کارآیی شبیه لارس، با مقایسه‌‌‌‌‌ی داده‌‌‌‌‌های مشاهده‌یی و برآوردشده با شاخص‌های ،NSE ، RMSE،  MAEارزیابی شد. نتایج نشان دادند که این شبیه کارآیی لازم را برای پیش‌‌‌‌‌بینی تولید داده‌‌‌‌‌های روزانه‌‌‌‌‌ی اقلیمی منطقه دارد. شاخص یخ‌بندان هوا با استفاده از روش‌‌‌‌‌های نروژی و فنلاندی و آمریکایی، و ژرفای یخ‌بندان خاک در دوره‌‌‌‌‌ی پایه و آینده‌‌‌‌‌ی نزدیک با استفاده از روش‌‌‌‌‌های مک‌‌‌‌‌کوین و معیار، محاسبه و مقایسه شد. براساس هر سه حالت ممکن انتشار A1B، A2، و B1 دمای فصل زمستان افزایش خواهد یافت، و تغییرات دمای کمینه از دمای بیشینه بیشتر خواهد بود. شاخص‌‌‌‌‌های RSME و CRM در دوره‌‌‌‌‌ی پایه و زمان آینده نشان می‌‌‌‌‌دهند که روش نروژی، و بیش‌از آن روش فنلاندی، در این منطقه‌ی نیمه‌‌‌‌‌خشک و کوهستانی زاگرس، قابلیت مناسبی را برای برآورد ژرفای یخ‌بندان (در تراز 5%) دارند. کاربرد این روش پیش برآورد ژرفای یخ‌بندان خاک را پیش‌بینی می‌نماید. بر اثر تغییر اقلیم، میزان ژرفای نفوذ یخ‌بندان در این دشت مهم کشاورزی تا انتهای سال 2030 کاهش می‌‌‌‌‌یابد.