کارکرد اقتباس در به کارگیری مضامین ابزوردی در نمایشنامه «حرکت با شماست مرکوشیو»

نویسندگان

1 استادیار ادبیات فارسی دانشگاه گنبدکاووس

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه گنبدکاووس

doi
........
چکیده

نمایشنامه حرکت با شماست مرکوشیو یکی از آثار نمایشی رضا قاسمی است که بر اساس الگوی درام ابزورد نوشته شده است. بررسی نمایشنامه‌ نشان می‌دهد رضا قاسمی از چندین نمایشنامه و داستان به شیوه‌های گوناگون اقتباس کرده است. از عنوان نمایشنامه که برگرفته از نام یکی از شخصیت‌های رومئو ژولیت شکسپیر است و دست آخر بکت را تداعی می‌کند تا دیالوگ­ها و کنش‌ها، نمایانگر گفتگوی متن نمایشنامه با متن‌های دیگر است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی، متن نمایشنامه را با متن‌هایی که از آن اقتباس یا برداشت صورت گرفته بر اساس در نظر داشتن گونه‌های اقتباس و نیز الگوی اقتباسی دبورا کاراتمل بررسی کرده است. نتیجه اجمالی گویای آن است که رضا قاسمی به جای توصیف و توضیح مبسوط مضامین مورد نظر خود، از طریق اقتباس از آثاری همچون نمایشنامه دست آخر بکت، مستخدم ماشینی هارولد پینتر، افسانه هاملن، باغ وحش شیشه‌ای تنسی ویلیامز، رومئو ژولیت شکسپیر، سه قطره خون صادق هدایت، جنایات و مکافات و تسخیرشدگان داستایفسکی که عمدتا مایۀ ابزوردیته دارند و مشکلات روانی و فلسفی سوژۀ مدرن را به تصویر می‌کشند، وضعیت سوژۀ مدرن را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. کارکرد اقتباس در این نمایشنامه صرفا تقلید و برداشت صرف نیست بلکه  مضمون‌های یأس، گنگی، انزوا، مرگ، جستجوی امرناموجود، رکود وضعیت بشری و خلاء عاطفی را برجسته کرده است.