شبیه سازی تراز‌ آب حوزه‌ی‌ آبخیز اهرچای با استفاده از مدل SWAT

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشگاه محقق اردبیلی، گروه مهندسی آب

2 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان- دانشگاه محقق اردبیلی

4 کارشناس ارشد، دانشکده فناوری کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22092/wmej.2018.104570.1032
چکیده

بررسی تراز آب، برای شناخت چرخه‌‌‌ی آب‌شناسی بسیار مهم است، و تهیه و تدوین نقشه‌ی تراز آب در حوزه‌های آبخیز، نیاز به حجم زیادی از داده‌‌‌های مکانی و پردازش آن‌‌‌ها دارد. پس، ‌بهره‌مندی از فن‌آوری‌های نوین و مدل‌ها اجتناب‌‌‌ناپذیر است. در این پژوهش از مدل SWAT، که مدلی مفهومی و نیمه‌توزیعی است، برای شبیه‌سازی تراز آب حوزه‌‌‌ی آبخیز اهرچای، شهرستان اهر، استان آذربایجان‌‌‌شرقی استفاده شد. کارآیی این مدل نیز در شبیه‌‌‌‌‌سازی آب‌شناسی این منطقه‌ ارزیابی شد. براساس داده‌های هواشناسی، در دوره‌ی 1979-2010، ‌اندازه‌ی بارندگی و تبخیر-تعرق به‌ترتیب 559/8 و 299/1 میلی‌‌‌متر به‌دست آمد. برای مرحله‌‌‌ی واسنجی مدل سال‌‌‌های 1982 تا 2002 و برای اعتبارسنجی آن سال‌های 2003 تا 2010 منظور شد. تنظیم (کالیبراسیون) و اعتبارسنجی با نرم‌‌‌افزار SWAT CUP و الگوریتم PSO انجام شد. ضریب نش‌‌‌-ساتکلیف  در مرحله‌‌‌ی واسنجی برای متغیرهای آب‌دهی‌ جریان 0/39 و در مرحله‌‌‌ی اعتبارسنجی 6/7- به‌دست آمد. نتایج نشان داد که این مدل در شبیه‌سازی آب‌دهی جریان‌ کارآیی زیادی ندارد.‌ نابسندگی اطلاعات موردنیاز و متفاوت‌بودن داده‌های دوره‌‌‌های واسنجی و اعتبارسنجی از عوامل تأثیرگذار بر کاهش ضریب‌های کارآیی مدل بود.