تحلیل تقابل‌های دوگانه در مجموعه «جایی دیگر» گلی ترقی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علّامۀ طباطبائی(ره)

2 دکترای زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه علّامۀ طباطبائی.

doi
چکیده

تحلیل زبان داستان، بررسی معانی ثانوی آن اعم از معنای ثانوی اصلی و معانی ثانوی جانبی داستان و کشف ارتباط پیچیدۀ آن ها با یکدیگر  است. از منظر این پژوهش، معنای ثانوی اصلی در داستان، همان درونمایۀ آن است که معانی برآمده از عناصر و شگردهای داستان بدان دلالت دارند و در ارتباط با هم، شبکۀ پیچیده­ای از معانی ثانوی داستان را تشکیل می­دهند. این جستار، در خوانش مجموعه داستان­ «جایی دیگر»، اثر گلی ترقی، شگردهایی را بررسی کرده که به معانی ثانوی یا درونمایۀ مشترک این داستان­ها دلالت داشته باشند. این شگردها ذیل عناصر داستانی مانند شخصیت، مکان، زمان، عناصر طبیعی، آب و هوا و عناصر واژگانی متن قرار می­گیرند و در ارتباط با هم، درونمایۀ مشترک این مجموعه را القا می­کنند. این درونمایۀ مشترک، در یک چارچوب تقابلی، «از خود بیگانگی و آشنایی» است که بر محوریت سفر قرار دارد؛ این تقابل یکی از مفاهیم مهم در عصر مدرن است که در این مجموعه، از طریق به­کارگیری ساختار تقابلی برای هریک از عناصر داستان، القا می­شود. این جستار با بررسی ساختارهای تقابلی هریک از این عناصر، به شبکۀ معنایی متقابلی دست می­یابد که درونمایۀ یا معنای ثانوی مشترک مجموعه داستان­ها است.