ارزیابی کاربرد باکتری‎های اندوفیت Micromonospora echinaurantiaca و Sphingomonas aquatilis در افزایش تحمل گندم به تنش شوری

نویسندگان

1 محقق پسادکتری، بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 دانشیار، بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22077/escs.2025.7874.2298
چکیده

مطالعه‌ای با هدف بررسی کاربرد باکتری‌های اندوفیت Micromonospora echinaurantiaca و Sphingomonas aquatilis بر تحمل به تنش شوری گندم رقم سرداری در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‌‎ای انجام شد. این آزمایش‌ها به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با تیمارهای باکتری‌‎های اندوفیت با غلظت (108×1) و تنش شوری با غلظت‌های (50، 100 و 150 میلی‌مولار NaCl) در سه تکرار طراحی شد. در شرایط آزمایشگاهی باکتری اندوفیت M. echinaurantiaca و S. aquatilis باعث بهبود جوانه‌زنی بذر گندم نسبت به شاهد شدند. علاوه بر این، در تنش شوری 150 میلی‌مولار، تلقیح گندم با M. echinaurantiaca منجر به افزایش معنی‎دار طول ساقه‎ چه و ریشه‎ چه و افزایش 4.32 درصدی وزن تر گیاهچه شد. شاخص بنیه در حضور M. echinaurantiaca و تنش شوری 50 میلی‌مولار به میزان 15.07درصد بهبود یافت. در شرایط گلخانه‎ای تحت تنش شوری 150 میلی‎ مولار، اندوفیت‎های M. echinaurantica و S. aquatilis به ترتیب 12.95 و 6.39 درصد میزان کلروفیل a را افزایش دادند. همچنین S. aquatilis موجب افزایش 48.54 درصدی کلروفیل b و 80.42 درصدی کاروتنوئید شد. در غلظت 150 میلی‎مولار تنش شوری، این باکتری میزان محتوای نسبی آب برگ را 81.60 درصد و فعالیت آنتی ‎اکسیدانی و فلاونوئید را به ترتیب 81.23 و 11.46 درصد افزایش داد. همچنین، اندوفیت‎ها فعالیت آنزیم کاتالاز و میزان پراکسید هیدروژن را بهبود بخشیدند که نشان ‎دهنده نقش مهم آن‎ها در افزایش تحمل گندم به تنش شوری است. نتایج نشان می‎دهد که باکتری‌های اندوفیت M. echinaurantiaca و S. aquatilis می‌توانند به‌عنوان عامل مؤثر در فرآیند پرایمینگ زیستی برای کاهش تنش شوری و افزایش تحمل گندم به این تنش مورداستفاده قرار گیرند که اهمیت تحقیقات بیشتر در این زمینه را نشان می‎دهد.