مؤلفههای زبان و نظریة ذهن: پیشنهاد یک مدل مفهومی
نویسندگان
1 استاد عصبروانشناسی، گروه علوم پایه توانبخشی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم شناختی-زبانشناسی شناختی، گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
4 دانشیار گروه زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22084/j.psychogy.2023.28074.2603چکیده
هدف: هدف مطالعة حاضر، کسب یک درک منسجم از اهمیت زبان، شناسایی و دستهبندی مؤلفههای آن در اکتساب توانایی نظریة ذهن کودکان و همچنین ارائة یک مدل مفهومی در این رابطه بود.روش: نوع پژوهش توصیفی، شیوة انجام آن کیفی و مبتنی بر تحقیق استنادی کتابخانهایی بود که با استفاده از روشهای مرور سیستماتیک و فرامطالعه (فراترکیب) انجام شد. جامعة هدف شامل تمام پژوهشها و مطالعات موجود در پایگاههای اطلاعاتی خارجی و داخلی بود که از سال 1990 تا 2021 در زمینة رابطة زبان و نظریة ذهن، انجام شده است. با بهکارگیری روش نمونهگیری نظری و هدفمند و انتخاب نمونهای از مطالعات و پژوهشهای مرتبط، دادههای مورد نیاز گردآوری شد. فرایند نمونهگیری تا زمانی ادامه یافت که اشباع نظری حاصل گردد. نهایتاً 123 مقاله غربال شد. دادهها به روش تحلیل محتوا مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت.یافتهها: در مرحلة کدگذاری آزاد 143 کد مؤلفه شناسایی شد. بر اساس مفهوم کدهای شناساییشده و دستهبندی آنها در یک مؤلفة مشابه، در مرحلة کدگذاری محوری، 5 مؤلفة اصلی و 2 مؤلفة فرعی به دست آمد. یافتهها حاکی از آن بود که رابطة زبان و نظریه ذهن بر اساس 5 مؤلفة زبانی اصلی به ترتیب اولویت: کاربردشناسی، معناشناسی، نحو، واژگان و واجشناسی و 2 مؤلفة زبانی فرعی: فرازبانی و کل، قابل تبیین نظری است.نتیجهگیری: ارائة این مدل مفهومی گامی در راستای دستیابی به تبیین جامع و جدیدی از اهمیت زبان در رشد نظریة ذهن به شمار میرود و منجر به افزایش و بهروزرسانی دانش موجود و بهرهمندی از آن در سطوح کاربردی ازجمله در جنبههای پژوهشی، آموزشی و بالینی خواهد شد.