اثر محلولپاشی برگی اسید سالیسیلیک و تلقیح با قارچ مایکوریزا بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی جو (.Hordeum vulgare L) رقم فورتونا در سطوح مختلف شوری
نویسندگان
1 اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه اکوفیزیولوژی ﮔﻴﺎﻫﻲ، داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزی، داﻧﺸﮕﺎه تبریز، تبریز
2 دانشیار ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ علوم خاک، داﻧﺸﻜﺪه کشاورزی و منابع طبیعی، داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺤﻘﻖ اردﺑﻴﻠﻲ، اردبیل
3 اﺳﺘﺎدیار ﮔﺮوه فیزیولوژی ﮔﻴﺎﻫﻲ، واحد گرمی، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اسلامی، گرمی، ایران
4 داﻧﺸﺠﻮی دﻛﺘﺮی رﺷﺘﻪ اگروتکنولوژی گرایش ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژی ﮔﻴﺎﻫﺎن زراﻋﻲ، ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ژﻧﺘﻴﻚ ﮔﻴﺎﻫﻲ، داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺤﻘﻖ اردبیلی، اردﺑﻴﻞ
5 اﺳﺘﺎد ﮔﺮوه ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺗﻮﻟﻴﺪ و ژﻧﺘﻴﻚ ﮔﻴﺎﻫﻲ، داﻧﺸﻜﺪه ﻛﺸﺎورزی و ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، داﻧﺸﮕﺎه ﻣﺤﻘﻖ اردبیلی، اردﺑﻴﻞ
doi
10.22077/escs.2025.8260.2312چکیده
شوری خاک از عمدهترین تنشهای غیر زیستی است که رشد و عملکرد گیاه را محدود میکند. اسید سالیسیلیک و همزیستی قارچ مایکوریزا نقش مهمی را در رفع اثرات نامطلوب تنش شوری بهواسطه القای سیستم دفاعی آنتیاکسیدان و تنظیم متابولیسم هیدراتکربن در گیاهان زراعی ایفا میکنند. قندهای محلول همراه با پرولین آزاد بهعنوان تنظیمکننده اسمزی و همچنین بهعنوان مولکولهای علامت رسان در فعال کردن پاسخهای دفاعی مختلف در برابر تنش نمک عمل میکنند. در مطالعه حاضر، نقش محلولپاشی برگی اسید سالیسیلیک (صفر، 0.6 و 1.2 میلی مولار) در افزایش همزیستی قارچ مایکوریزا و تأثیر آن بر رشد، سلامت غشاهای سلولی، فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدان، محتوای پرولین آزاد، مقدار قند محلول و عملکرد کوانتومی فتوسیستم دو در جو رقم فورتونا تحت تنش شوری (صفر، 60 و 120 میلی مولار نمک NaCl) مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش حاضر بهصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی طی سال زراعی 1401-1400 اجرا شد. نتایج بهدستآمده نشان داد که کاربرد توأم قارچ مایکوریزا و اسید سالیسیلیک تحت تنش شوری بهاندازه 125.92 درصد نسبت به شاهد موجب افزایش معنیدار محتوای نسبی آب برگ گردید. مصرف قارچ شاخص پایداری غشای سلولی، عملکرد کوانتومی فتوسیستم دو، محتوای کلروفیل کل، کلروفیل a، پرولین آزاد و نیز فعالیت پلی فنل اکسیداز را بهطور معنیداری افزایش داد. محلولپاشی اسید سالیسیلیک شاخص پایداری غشای سلولی، عملکرد کوانتومی فتوسیستم دو، محتوای کلروفیل کل، کلروفیل a، کلروفیل b، قند محلول و نیز فعالیت پلی فنل اکسیداز را بهطور معنیداری افزایش داد. کاربرد اسید سالیسیلیک و مایکوریزا عمدتاً از طریق بهبود محتوای نسبی آب برگ، شاخص پایداری غشای سلولی، محتوای کلروفیلی برگ و فعالیت آنزیم آنتیاکسیدانی پلی فنل اکسیداز در رقم جو فورتونا باعث تحمل بهتر گیاه در تنش شوری گردید.