اثر حفاظتی کاه‌ و کلش کلزا (.Brassica napus L) بر مهارکردن روان‌آب و هدررفتن خاک با استفاده از شبیه‌سازی باران

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیار گروه مهندسی مرتع‌داری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 استادیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکده‌ی منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22092/wmej.2018.121128.1099
چکیده

فرسایش خاک مشکلی جهانی است که به­طور جدی منابع آب و خاک را تهدید می‌کند. این پژوهش برای بررسی اثر پوشش حفاظتی کاه‌وکلش کلزا بر تغییرات روان‌آب و رسوب در مقیاس کرت­های آزمایشگاهی با استفاده از شبیه­ساز باران انجام شد. سه سطح پوشش حفاظتی 25، 50 و 75 % خاک‌پوش‏ و یک تیمار شاهد (بی‌پوشش حفاظتی) با سه تراز رطوبت 15، 20 و 30 %، در سه تکرار انتخاب شد. نتایج نشان داد که اعمال تیمار حفاظتی کاه‌وکلش کلزا تاثیر معنی‌داری بر کاهش روان‌آب و رسوب داشته ­است. مشخص شد که در تمام ترازهای رطوبت در هر سه سطح پوشش حفاظتی، حجم روان‌آب به ­ترتیب 13/144 و 26/29 و31/52 %، و رسوب به­ترتیب 41/21 و 72/4 و 78/78 % کاهش یافته است. این روند کاهشی با افزایش پوشش حفاظتی از بی‌پوشش به پوشش­های وسیع‌‌تر بیش­تر بود، به‌طوری­که کم­ترین اندازه‌ی روان‌آب (1821 میلی­لیتر) و رسوب تولیدشده (58 گرم) در پوشش حفاظتی 75% با رطوبت 15 %، و بیش­ترین اندازه‌ی تولیدشده در تیمار بی‌پوشش حفاظتی (شاهد) در تراز رطوبت 30% (5501 میلی­لیتر و 522 گرم) بود. با افزایش تراز رطوبت، اندازه‌ی روان‌آب و رسوب تولیدشده افزایش یافت. علاوه‌برآن، در همین ترازهای رطوبت، پس از اعمال پوشش حفاظتی تولید روان‌آب و رسوب کم‌تر شد.