نظریۀ زمینه‌ای پیرامون اقدام به تکرار قاچاق موادمخدر (موردمطالعه: زندانیان زندان مرکزی کرمان زمستان 1400)

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکترای علوم سیاسی-سیاست‌گذاری عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22067/social.2023.83122.1369
چکیده

هدف این مطالعه دسترسی به نظریه‌ زمینه‌ای[1] دربارۀ تکرار قاچاق موادمخدر براساس عمیق‌ترین درک ممکن کنشگران از این پدیده‌ اجتماعی است. در مطالعه حاضر ابعاد مختلف تکرار جرم در پارادایم تفسیری با استفاده از رویکرد کیفی و با روش نظریه زمینه‌ای حاصل شد. زندانیانی که قبلاً به جرم قاچاق موادمخدر محکوم‌ شده‌اند، اما باز جرم خود را تکرار کرده و دستگیر شده‌اند، جمعیت هدف این تحقیق بودند که 34 نفر از زنان و مردان زندانی در زندان مرکزی شهر کرمان بودند و با روش هدفمند انتخاب شدند. یافته­های حاصل شامل 120 کد اولیه، 15 طبقه‌ میانی و چهار طبقه‌ اصلی است که می­توان براساس آن‌ها به تفسیر تکرار جرم زندانیان کرمان پرداخت. این طبقات عبارت‌اند از: 1. تکرار جرم به‌مثابه کنش عقلانی؛ 2. تکرار جرم به‌مثابه کنش اجتماعی؛ 3. تکرار جرم به‌مثابه کنش کمال‌گرایانه؛ 4. تکرار جرم به‌مثابه کنش اجتناب‌ناپذیر. مقوله‌ مرکزی این پژوهش «تکرار جرم به‌مثابه بن‌بستی برای جبران زندگی ازدست‌رفته» است که با شرایط علّیِ ویژگی‌های فردی، الگوی رفتاری مجرمانه، طبقه ‌اجتماعی و سرگشتگی زنان، در شرایط زمینه‌ای الگوی رفتاری تحقیرآمیز و بی‌اعتمادی، مشکلات اقتصادی، نبود فرصت کاهش جرم در جامعه و الگوی رفتاری انگ‌زنی با مداخله باورهای کمال‌گرایانه، روابط زناشویی و شالوده‌شکنی دینی و استراتژی­های الگوی رفتاری عدالت‌محور، زیرساخت‌های حمایتی شکل ‌گرفته و به پیامدهای تشدید بحران هویت و طرد اجتماعی و بدبینی منجر شده است. [1]. Grounded Theory