دامنۀ عقلانیت اخلاقی از نگاه ابنتیمیه و ملاصدرا
نویسندگان
1 Associate Professor, Faculty of Civil Engineering, UITM, Malaysia
2 Department of Civil Engineering, Yazd University, Yazd, Iran
3 MSc. Grad., Department of Civil Engineering, Yazd University, Yazd, Iran.
doi
10.22034/jid.2023.353352.2355چکیده
در این پژوهش با تمرکز بر موضوع عقلانیت اخلاقی، آرای ابنتیمیه و ملاصدرا در این موضوع تحلیل و بررسی میشود. با قبول عقلانیت اخلاقی در جایگاه رویکردی که افزون بر مبنای عقلانی، به سازگاری عمل ـ نتیجه باور دارد، میتوان اندیشۀ دو متفکر را اینگونه تفکیک کرد: الف) ابنتیمیه با قبول وابستگی تام اخلاق به شریعت در مسیر نظریۀ موسوم به امر الهی (حُسن و قبح شرعی) گام برمیدارد و در حوزۀ عمل اخلاقی هم نوعی از تکلیفگرایی شریعتمحور را توسعه بخشیده است. ب) ملاصدرا با تکیه بر تمایز مفهومی و اینهمانی مصداقی دین و اخلاق، رویکرد موسوم به نظریۀ قانون طبیعی (حُسن و قبح عقلی) را مرجح میداند و در حوزۀ عمل اخلاقی هم به رویکرد فضیلتگرایانه متمایل شده است. با این وصف و در مقام داوری به نظر میرسد رویکرد ملاصدرا از حیث توجه به ارزش و استقلال عقلانی حیات اخلاقی و همچنین از حیث توجه به ابعاد زیستی ـ تجربی اخلاق در برابر آنچه ابنتیمیه عرضه کرده است، برتری نمایانی دارد
