اثر تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلایکول بر محتوای کلروفیل و سیستم دفاع آنتی اکسیدانی گیاهچه های ارقام گندم
نویسندگان
1 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج
doi
10.22077/escs.2025.7561.2283چکیده
این مطالعه به منظور بررسی اثر تنش خشکی ناشی از پلی اتیلن گلایکول بر محتوای کلروفیلی و سیستم دفاع آنتی اکسیدانی گیاهچه گندم صورت گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل پنج سطح تنش خشکی ایجاد شده با پلی اتیلن گلایکول 6000 (صفر، 1.5-، 3-، 4.5- و 6- بار) و بذر دو رقم گندم آبی (سیروان و بهاران) بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس داده های آزمایش نشان داد اثر تیمار تنش خشکی و رقم بر صفات کلروفیل کل، پرولین، اسید آسکوربیک، فنل، فلاونوئید، کاتالاز، پروکسیداز، آسکوربات پروکسیداز، سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون ردوکتاز معنی دار شد. همچنین اثر متقابل تنش خشکی و رقم فقط بر میزان فعالیت آنزیم پروکسیداز معنیدار بود. براساس نتایج حاصل از مقایسه میانگین دادهها مشخص شد که تنش خشکی دارای اثر منفی بر محتوای کلروفیلی برگ دو رقم گندم شد و با افزایش شدت تنش خشکی به میزان بیشتری از محتوای کلروفیلی برگ کاشته شد به طوری که کمترین میزان کلروفیل کل برگ به میزان 2.51 میلی گرم بر گرم وزن تازه برگ در تیمار تنش خشکی 6- بار به دست آمد. تنش خشکی روی سیستم دفاع آنتی اکسیدانی ارقام گندم اثر گذاشته و تحت شرایط تنش خشکی میزان آنتی اکسیدانت های غیر آنزیمی و فعالیت آنتی اکسیدانت های آنزیمی افزایش یافت. در شرایط تنش خشکی شدید در شدت 6- بار بالاترین میزان پرولین برگ (2.8 میلی گرم بر گرم)، اسیدآسکوربیک (11.66 میلی گرم بر گرم) و فلاونوئید (15.48 میلی گرم بر گرم) به دست آمد. همچنین در این پتانسیل اسمزی بالاترین میزان فعالیت آنزیم آسکوربات پروکسیداز به میزان 6.53 نانومول بر دقیقه بر گرم حاصل شد. این در حالی بود که در پتانسیل اسمزی 3- بار بالاترین میزان فنل کل (12.7 میلی گرم بر گرم) بدست آمد. در پتانسیل اسمزی 4.5- بار نیز بیشترین میزان فعالیت آنزیم های کاتالاز (32.16 نانو مول بر دقیقه بر گرم)، پراکسیداز (12.96 نانو مول بر دقیقه بر گرم)، سوپراکسید دیسموتاز (1.53 میکرومول بر دقیقه بر گرم) و گلوتاتیون رداکتاز (0.84 میکرومول بر دقیقه بر گرم) به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد رقم سیروان نسبت به رقم بهاران دارای بالاترین میزان کلروفیل برگ، آنتی اکسیدانهای غیرآنزیمی و فعالیت آنتی اکسیدانهای آنزیمی بالاتری بود و از این نظر در شرایط تنش دارای برتری بود.