ارزیابی واکنش لاین‌های ذرت (.Zea mays L) به کمبود روی با استفاده از شاخص‌های تحمل تنش

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه سراوان، سیستان و بلوچستان، ایران.

3 دانشجوی سابق دکتری، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، آذربایجان غربی، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران

5 استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، آذربایجان غربی، ایران.

6 استاد، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران

doi
10.22077/escs.2025.7581.2284
چکیده

این مطالعه به‌منظور ارزیابی تحمل به کمبود روی ژنوتیپ‌های ذرت و انتخاب مناسب‌ترین شاخص‌ها برای غربال ژنوتیپ‌های متحمل به کمبود روی انجام شد. در این آزمایش 93 ژنوتیپ ذرت در قالب طرح آلفا لاتیس در شرایط بهینه و کمبود روی با دو تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سیستان در 2 سال زراعی مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس عملکرد دانه ژنوتیپ‌های ذرت در شرایط بهینه و کمبود روی، ده شاخص گزینش برای تحمل به کمبود روی شامل شاخص تحمل (TOL)، شاخص میانگین بهره‌وری (MP)، شاخص میانگین هندسی بهره‌وری (GMP)، شاخص تحمل به تنش (STI)، شاخص تحمل غیرزیستی (ATI)، شاخص حساسیت به تنش (SSI)، شاخص مقاومت به تنش خشکی (DI)، میانگین هارمونیک (HM)، شاخص تحمل به تنش تغییر یافته در شرایط نرمال (MPSTI)، شاخص تحمل به تنش تغییر یافته در شرایط تنش (MSSTI) محاسبه شدند. نتایج نشان داد که تنوع ژنتیکی گسترده‌ای در بین ژنوتیپ‌های مورد مطالعه از لحاظ عملکرد دانه و شاخص‌های تحمل وجود دارد. شاخص‌های MP، GMP، STI و HM بالاترین میزان همبستگی مثبت و معنی‌دار را با عملکرد دانه در هر دو شرایط بهینه و کمبود روی نشان دادند. بر اساس نمودار سه‌بعدی ژنوتیپ‌های متحمل به کمبود روی با عملکرد بالا در هر دو شرایط بهینه و کمبود روی تفکیک شدند. بر اساس نتایج، ژنوتیپ‌های Ma004, Ma027, Ma028, Ma038, Ma045, Ma083, Ma091, Ma105, Ma115 به‌عنوان ژنوتیپ‌های ذرت متحمل به کمبود روی که فقط در شرایط کمبود روی عملکرد بالایی دارند جهت استفاده در برنامه‌های به‌نژادی در راستای بهبود و تحمل به کمبود روی معرفی می‌شوند.