فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی تأثیر تیمارهای مختلف آبیاری و تعیین مناسب ترین شاخص مقاومت به خشکی در ژنوتیپ های تریتیکاله، مطالعه ای با چهار سطح آبیاری و نه (9) ژنوتیپ جدید تریتیکاله طی سال های زراعی 1398-1396 انجام شد. سطوح آبیاری شامل شاهد و قطع آبیاری در سه مرحله گلدهی، شیری و خمیری دانه بود. نتایج تحلیل واریانس مرکب نشان دهنده اثر معنیدار رقم، آبیاری به همراه اثرمتقابل دوگانه آنها بود، در حالی که اثر سال و اثرات متقابل سال در تیمارهای آزمایشی اکثرا معنی‌دار نگردیدند. علاوه بر استفاده از نتایج تحلیل واریانس و مقایسه میانگین، در این تحقیق از روش‌های چند متغیره شامل بای‌پلات بر اساس تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و نقشه حرارتی است. بر اساس این روش‌ها، ژنوتیپ‌های شماره 4 ( ET-85-04)، 1 (سناباد) و 2 (پاژ) مناسب‌ترین ژنوتیپ‌ها برای تحمل شرایط تنش خشکی در مقایسه با سایر ژنوتیپ‌ها بودند. علاوه بر آن، نتایج تجزیه شاخص‌ها نشان داد که ژنوتیپ‌های 8 (ET-85-04) و 9 (ET-83-20) درارای کمترین همبستگی با شاخص‌های تنش و در نتیجه تنوع کم در پاسخ به تنش خشکی بودند. در نهایت، نتایج نشان داد که ژنوتیپET-85-04 می‌تواند جزء ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی و همزمان پایدار باشد و جهت معرفی به عنوان یک رقم جدید مورد استفاده قرار گیرد. بر اساس نتایج همچنین مشخص گردید که برای انتخاب ژنوتیپ‌های متحمل در برنامه‌های اصلاحی، استفاده از شاخص‌های تحمل تنش با هم به صورت هم‌زمان بهترین راه برای استخراج اطلاعات از تمامی شاخص های تحمل است. بنابراین طبق نتایج این تحقیق پیشنهاد می‌شود که به جای استفاده از یک مدل و شاخص خاص به تنهایی، بهتر است از روش‌های تحمل تنش به صورت ترکیبی استفاده شود تا ژنوتیپ‌های پایدار و متحمل به درستی تشخیص داده شوند.