فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی هیبریدهای جدید آفتابگردان در شرایط تنش‌های محیطی مختلف، در شناسایی و انتخاب هیبریدهای برتر با پتانسل عملکرد بالا و پایدار ضروری می‌باشد. در این راستا تعداد 18 هیبرید جدید آفتابگردان به همراه رقم زرین تحت شرایط تنش‌های محیطی مختلف (بدون تنش، تنش خشکی و تنش شوری) در چهار ایستگاه‌ تحقیقاتی (بروجرد، گرگان، گنبد و اصفهان) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1402 مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای ارزیابی پایداری و سـازگاری ژنوتیپ‌ها در محیط‌های مورد بررسی از روش آماری GGE بای‌پلات با مدل اثر ژنوتیپ + برهمکنش ژنوتیپ × محیط استفاده شد. نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر محیط، اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط معنی‌دار بود. اثر محیط، اثر ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط به ترتیب 94.74، 3.94 و 1.32 درصد تغییرات داده‌ها را توجیه کردند. نتایج تجزیه اثر متقابل ژنوتیپ × محیط با روش GGE-biplot نشان داد که دو مولفه اول و دوم GGE-biplot،  83.2 درصد از تغییرات کل عملکرد دانه را توجیه کردند. بر اساس نمایش چندضلعی بای‌پلات، هیبرید H2 در محیط گرگان و هیبریدهای H1، H4 و H16 در محیط‌های گنبد، اصفهان و بروجرد، هیبریدهای برتر و با سازگاری خصوصی بالا بودند. بر اساس بای‌پلات ژنوتیپ فرضی ایده‌‌آل، هیبریدهای H1، H4 و H16 از نظر هر دو عامل پایداری و میانگین عملکرد دانه، بهتر از سایر هیبرید‌ها بودند و سازگاری عمومی بالایی در همه محیط‌های مورد بررسی داشتند و می‌توان از آن‌ها برای انجام آزمایشات بیشتر از جمله آزمایشات سازگاری استفاده نمود. همچنین نتایج نشان داد که محیط گنبد نزدیک‌ترین محیط‌ به محیط ایده‌آل بود و بیشترین تمایز و بیانگری را نشان داد. بنابراین می‌توان از محیط گنبد به عنوان محل ارزیابی مناسب برای انتخاب هیبریدهای برتر آفتابگردان استفاده کرد.