تحلیل حساسیت شاخص‌های ارزیابی حمل و نقل در صورت تغییرات سرفاصله اتوبوس تندرو

نویسندگان

1 استادیار، گروه عمران راه و ترابری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه عمران راه و ترابری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22119/jte.2023.369282.2632
چکیده

اتوبوس تندرو به عنوان یکی از شیوه‌های نسبتا انبوه‌بر حمل و نقل همگانی همواره مورد توجه بسیاری از مدیران و برنامه‌ریزان شهری بوده است. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این شیوه و همچنین تمامی شیوه‌های حمل و نقل همگانی، سرفاصله آن‌ها است. هر چه سرفاصله کمتر باشد زمان انتظار کاربران در ایستگاه کمتر می‌شود و از دیدگاه کاربران شرایط مطلوب‌تر است اما از دیدگاه گردانندگان سیستم هزینه‌ها افزایش خواهد یافت. در پژوهش‌های پیشین توجه کمتری به تحلیل حساسیت سرفاصله اتوبوس‌تندرو شده است، در این پژوهش تحلیل حساسیت شاخص‌ها در صورت تغییرات سرفاصله با استفاده از نتایج مدل کلان‌نگر و برازش رگرسیون خطی (نسبت به پارامترها یا ضرایب) مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین با استفاده از نتایج آن، شاخصی ساده اما کاربردی جهت تعیین بهترین سرفاصله ارائه و از اطلاعات طرح جامع حمل و نقل شهر کرج (ماتریس تقاضا و برداشت‌های ترافیکی سال پایه 1395) استفاده می‌شود. نتیجه دیگر آن که به ازای هر یک درصد افزایش سرفاصله، تعداد مسافران اتوبوس تندرو 58 مسافر کاهش می‌یابد. همچنین به ازای هر یک دقیقه افزایش سرفاصله، متوسط زمان سفر ، حدود 10 ثانیه افزایش می‌یابد. نتایج بیان‌گر افزایش 7/1228 کیلوگرمی آلاینده‌ها در یک ساعت اوج صبح، در صورت افزایش یک دقیقه‌ای سرفاصله است. در نهایت بر اساس شاخص پیشنهادی، سرفاصله بهینه، 5 دقیقه خواهد بود؛ زیرا برای کاهش سرفاصله از 6 دقیقه به 5 دقیقه به ازای هر ناوگان جدید خریداری شده، به طور متوسط 885 مسافر جدید جذب آن می‌شوند که این تعداد مسافر به نسبت سایر سرفاصله‌های بررسی شده، بیشترین است.