بازخوانی سیاستهای توسعهای دولتهای پنجم و ششم جمهوری اسلامی و تطبیق آن با الگوی دولتهای توسعهگرا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، واحدعلوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ،ایران
2 استادیار گروه مردم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد گروه اقتصاد توسعه، دانشگاه علامه طباطبائی،تهران،ایران
4 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.22067/social.2023.80470.1292چکیده
هدف پژوهش حاضر بازخوانی سیاستهای توسعهای دولتهای پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران به ریاست هاشمی رفسنجانی منطبق با الگوی ارتباطی دولتهای توسعهگرا است. براساس نظر پیتر اوانز، دو ویژگی اصلی دولتهای توسعهگرا، اتکا بر دیوانسالاری وبری و درآمیختگی دولت با جامعه مدنی است. این دو ویژگی، با روش تحلیل محتوای کیفی در عناوین خبری روزنامه اطلاعات طی سالهای 1368 تا 1376 (دوره هشتساله دولتهای پنجم و ششم) رصد شده است. نتایج نشان میدهد، طی این سالها مؤلفههایی نظیر توسعه منابع انسانی، اصلاح روشها و سیستمهای اداری، اصلاح ساختار و تشکیلات اداری و قوانین و مقرراتگرایی ذیل ویژگی دولتی متکی بر دیوانسالاری وبری، حجم زیادی از مصاحبهها، سخنرانیها، گفتوگوهای خبری دولت را به خود اختصاص داد، اما در سوی دیگر در زمینه بررسی درآمیختگی دولت با جامعه مدنی، هیچ سخنی از جامعه مدنی به چشم نمیخورد. جامعه مدنی جای خود را به توده سازماننیافتۀ مردم داده است. اتکای دولت بر نقش توده مردم، صرفاً در توسعه اقتصادی کشور و عمدتاً در نظارت بر اصلاحات اداری مدنظر است؛ به این ترتیب، براساس مدل اوانز، این گونه از دولت صرفاً از یک ویژگی دولت توسعه برخوردار بوده و بهنوعی واجد توسعهگرایی ناقص دولت بوده است.
