فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، توسعه یک چارچوب آینده‌نگاری راهبردی برای زیست‌بوم نوآوری ایران بر پایه شناسایی پیشران‌ها و روندهای کلیدی و آزمون روابط علّی میان آن‌ها است. پژوهش با رویکرد تحقیق آمیخته اکتشافی–تبیینی انجام شد. در مرحله کیفی، جامعه آماری شامل خبرگان زیست‌بوم نوآوری ایران بود و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون تحلیل شدند. نتایج این مرحله منجر به شناسایی مجموعه‌ای از پیشران‌های کلیدی در سطوح نهادی، اقتصادی، فناورانه، انسانی، اجتماعی و ژئوپلیتیکی شد که مهم‌ترین آن‌ها شامل حکمرانی نوآوری، ثبات اقتصاد کلان، نظام تأمین مالی نوآوری، سرمایه انسانی، تحولات فناوری‌های نوظهور، ظرفیت تجاری‌سازی و محدودیت‌های ژئوپلیتیکی و تحریم‌ها است. بر اساس این یافته‌ها، مدل مفهومی پژوهش تدوین شد. در مرحله کمّی، داده‌ها از جامعه مدیران و متخصصان فعال در زیست‌بوم نوآوری کشور گردآوری و مدل پیشنهادی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) آزمون گردید. نتایج تحلیل کمّی نشان داد که پیشران‌های نهادی و اقتصادی اثر مستقیم و معناداری بر پویایی زیست‌بوم نوآوری دارند و نقش آن‌ها در مقایسه با پیشران‌های فناورانه و فرهنگی قوی‌تر است، در حالی‌که پیشران‌های فناورانه عمدتاً از طریق متغیرهای میانجی نظیر سرمایه انسانی و ظرفیت تجاری‌سازی اثرگذاری غیرمستقیم دارند. همچنین، محدودیت‌های ژئوپلیتیکی به‌عنوان یک متغیر زمینه‌ای، الگوی تعامل سایر پیشران‌ها را به‌طور معناداری تعدیل می‌کند.