اثر محلول‌پاشی فنیل آلانین و اسید گاما آمینوبوتیریک بر خصوصیات فیزیولوژیکی، فعالیت آنتی‌اکسیدانی و عملکرد بادرشبویه (.Dracocephalum moldavica L) تحت تنش شوری

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان

2 استادیار، پژوهشکده فناوری‌های نوین زیستی، دانشگاه زنجان، زنجان

3 دانشجوی دکتری، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان

4 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان

doi
10.22077/escs.2025.7692.2295
چکیده

به ­منظور بررسی اثر اسیدهای آمینه بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی بادرشبویه تحت تنش شوری، آزمایشی به­ صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی (RCBD) در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در بهار‌ 1402 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح شوری (صفر، 40 و 80 میلی­ مولار کلرید سدیم) به­ عنوان فاکتور اول و فنیل ­آلانین (2 و 4 میلی­مولار)، اسید گاما آمینوبوتریک (گابا، 5 و 10 میلی ­مولار) به همراه شاهد (تیمار آب مقطر) به ­عنوان فاکتور دوم اعمال شد. نتایج نشان داد که تنش شوری به‌طور معنی­ داری محتوای فنل، فلاونوئید، فعالیت آنتی­ اکسیدانی، میزان پرولین و تجمع H2O2 را افزایش و میزان هدایت روزنه ­ای و عملکرد کل بوته را کاهش داد، درحالی‌که بر میزان تجمع مالون ­دی ­آلدهید تأثیر معنی­داری نداشت. کاربرد برگی فنیل ­آلانین و گابا به‌طور معنی­ داری سبب افزایش فعالیت آنتی اکسیدانی و تجمع اسمولیت­ها، افزایش عملکرد و کاهش تجمع H2O2 نسبت به تیمار شاهد گردید. بیشترین میزان فلاونوئید، فعالیت آنتی ­اکسیدانی با کاربرد فنیل ­آلانین 4 میلی­ مولار، بیشترین میزان فنل کل و پرولین به ترتیب با کاربرد گابا 5 و 10 میلی ­مولار در سطح شوری 80 میلی­ مولار کلرید سدیم حاصل شد. هم­چنین کاربرد فنیل ­آلانین 4 میلی­ مولار سبب افزایش هدایت روزنه ­ای و کاهش تجمع H2O2 در شرایط شوری صفر میلی­ مولار به دست آمد. بااین‌حال کاربرد اسیدهای آمینه به ­ویژه گابا 5 و 10 میلی ­مولار بیشترین تأثیر را در افزایش عملکرد بوته در شرایط تنش و عدم تنش داشت. لذا با توجه به نتایج حاصله، کاربرد فنیل­ آلانین 4 و گابا 10 میلی­ مولار جهت تعدیل اثرات مضر تنش شوری و بهبود خصوصیات فیزیولوژیکی و عملکرد گیاه بادرشبویه توصیه می­شود.