مطالعه تطبیقی رابطة حق و خیر با رویکرد رالزی در اعتراضات به قتل جورج فلوید (2020) و اعتراضات به نسلکشی فلسطینیها (2024) در ایالات متحده آمریکا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه آموزشی اندیشه سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران(نویسنده مسئول).
2 استادیار گروه آموزشی اندیشه سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.
doi
10.48308/piaj.2025.238547.1639چکیده
چکیده مبسوطمقدمه و اهداف: مقاله پیشرو به مطالعه مقایسهای نسبت «حق» و «خیر» در اندیشة فلسفی جان رالز و پیامدهای آن بر سیاست داخلی ایالات متحده آمریکا پرداخته است. هدف اصلی پژوهش بررسی نسبت دو مفهوم حق و خیر در دو مقطع مهم از اعتراضات مدنی یعنی اعتراض به قتل جورج فلوید (2020) و اعتراض به نسلکشی فلسطین (2024) است. جان رالز با ایدة محوری تقدم حق بر خیر، فلسفة سیاسی را ابزاری برای به وجود آوردن توافقهای بنیادین و حل تعارضات اجتماعی میداند. از این رو، مقاله بدین میپردازد که چگونه تعامل مفاهیم حق و خیر بر سیاستگذاریهای نخبگان دو حزب حاکم در واکنش به جنبشهای اعتراضی مذکور تاثیر گذاشته است.روش: این پژوهش با بهرهگیری از روش تحلیل فلسفی انجام شده است. در گام نخست، مفاهیم «حق» و «خیر» در اندیشه رالز، بهویژه براساس کتاب «عدالت به مثابه انصاف»، شناسایی و تبیین شد. سپس این مفاهیم با سایر آثار رالز و دیدگاههای فلاسفه دیگر، بهویژه ایمانوئل کانت، مقایسه گردید تا جایگاه آنها در فلسفه سیاسی مشخص شود. در ادامه، تحلیل تطبیقی میان نظریه رالز و سایر مکاتب، مانند اصالت فایده، صورت گرفت تا تمایز تأکید بر تقدم حق در مقابل تقدم خیر مشخص شود. در نهایت، با بررسی تطبیقی، تأثیر این مفاهیم بر واکنشهای سیاسی و اجتماعی ایالات متحده در قبال بحرانهای معاصر تحلیل شد.یافتهها: خروجی مقاله نشان میدهد که تا حدود زیادی حزب دموکرات به دنبال پاسداری از حقوق و آزادیهای فردی است و درمقابل، جمهوریخواهان طرفدار حفاظت از خیرعمومی در قالب امنیت عمومی، غرور ملی، ارزشهای مسیحی و غیره هستند. از این رو، برخلاف اعتراضات جورج فلوید که تا حدودی رویکرد رالزی با فشار حزب دموکرات بر جمهوری خواهان (دولت اول مستقر ترامپ) رعایت شد، در اعتراضات ضدنسلکشی در فلسطین، با وجود در قدرت بودن دموکراتها (دولت بایدن) هر دو حزب از رویکرد اولویت خیرعمومی بر حقوق فردی دفاع کردند.نتایج: تحلیلها در این پژوهش نشان میدهند که ریشة انحراف جامعة سیاسی آمریکا از اصل تقدم حق بر خیر در اعتراضات ضدنسلکشی در فلسطین، انباشت ثروت در دست یک الیگارشی نیمه پنهان با دعاوی پاسداری حق مالکیت خصوصی همچون کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل موسوم به آیپک است که درقالب حمایت از کارزارهای انتخاباتی، حقوق اساسی و بنیادین را به گروگان گرفته است. این مشکل در یک نگاه دقیقتر به اصل بیطرفی دولت لیبرال نیز باز میگردد. در نقد پیامدهای بیطرفی دولت لیبرال، جان کیکس به عنوان یک محافظهکار در کتاب «علیه لیبرالیسم» این نکته را مطرح میکند که اساساً دولت لیبرال هم نمیتواند نسبت به ارزشهای مورد قبول خود بیطرف باشد زیرا ممکن است گروه هایی در جامعه شکل بگیرند که مخالف آن ارزشها (حقوق اساسی لیبرال) بوده و قدرت سیاسی-اجتماعی را در دست بگیرند.