فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی تاثیر محلول پاشی برگی متیل‌جاسمونات بر برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی و آنزیم-های آنتی‌اکسیدان گیاه دارویی شاهی (Lepidium sativum) تحت شرایط تنش کم‌آبی، آزمایشی در قالب طرح فاکتوریل بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1402 انجام پذیرفت. تیمارهای آزمایشی شامل کاربرد برون‌زای متیل‌جاسمونات (0 (شاهد)، 50 و 100 میکرومولار) و تنش کم‌آبی (100 و50 درصد ظرفیت زراعی) بودند. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی موجب کاهش معنی‌دار وزن خشک گیاه، مقدار پروتئین‌ و افزایش محتوی پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء و به دنبال آن نشت یونی گردید. اگرچه فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان شامل سوپر اکسید دیسموتاز، گایاکل پراکسیداز، آسکوربات پراکسیداز و کاتالاز و همچنین تنظیم کننده‌های اسمزی از‌جمله محتوی پرولین و قندهای محلول به ترتیب حدود 59.2، 74.3، 62.8، 62.7، 77.5 و 40.3 درصد در گیاهان تحت شرایط تنش کم‌آبی در مقایسه با شاهد بدون تنش کم‌آبی ، افزایش داشت اما مشخص نمود که مهار گونه‌های فعال اکسیژن خارج از توان گیاه شاهی بوده است. بنابراین کاهش محتوی مالون دی آلدئید (36.2 %) و نشت یونی (26.7 %) و افزایش 23.5 درصدی محتوی پروتئین از طریق القای مکانیسم‌های دفاعی گیاه از‌جمله افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان و اسمولیت‌ها، تنها با محلول‌پاشی غلظت 100 میکرو‌مولار متیل‌جاسمونات در گیاه دارویی شاهی تحت شرایط تنش کم‌آبی موثر بوده است. بر اساس نتایج تحقیق حاضر می­توان چنین اظهار داشت که متیل‌جاسمونات به‌عنوان یک مولکول پیام­رسان با افزایش توان آنتی­اکسیدان­های آنزیمی (SOD، CAT، GPX و APX) و افزایش تنظیم­ کننده­های اسمزی (پرولین و قندهای محلول) در سلول، منجر به کاهش پراکسیداسیون لیپیدهای غشاء و کاهش مقدار مالون دی‌آلدئید تولیدی گردیده که به دنبال آن پایداری غشاء سلولی، کاهش نشت یونی و افزایش وزن خشک را تحت شرایط تنش کم‌آبی به همراه داشته است؛ بنابراین به نظر می‌رسد کاربرد غلظت 100 میکرو مولار متیل‌جاسمونات در گیاه شاهی می­تواند در کاهش تنش کم‌آبی مفید باشد و نهایتاً گامی به‌سوی تحقق اهداف کشاورزی پایدار در کشور باشد.