عوامل مؤثر بر پایبندی به رفتارهای ایمنی در مواجهۀ اولیه با کوید-19
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 کارشناس ارشد مدیریت آموزشی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشجوی دکتری مطالعات برنامه درسی و آموزش دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22067/social.2022.75975.1160چکیده
شیوع گستردۀ ویروس کرونا، واکنشهای رفتاری متعددی را درباره میزان رعایت دستورالعملهای بهداشتی و رفتارهای ایمنی به همراه داشت؛ ازاینرو پژوهش حاضر به روش پیمایشی، درپی کشف برخی از عوامل این واکنشها، در مقطع زمانی نیمۀ اردیبهشت تا نیمۀ خرداد سال 1399 همزمان با پایان موج اول کرونا در ایران انجام گرفت. جامعه آماری همه افراد بیشتر از 15 سال بود، از نمونهگیری دردسترس استفاده شد و تعداد نمونههای تحلیلشدنی به 939 نفر رسید. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS و AMOS در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. برای به دست آوردن و تدقیق مؤلفهها از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی استفاده شد. درنهایت، برای اعتبارسنجی و الگوی روابط علّی میان متغیرها، از مدل معادلات ساختاری و تحلیل مسیر استفاده شد. یافتههای پژوهش نشان داد، جنسیت به نفع زنان، تحصیلات به ضرر مدارک تحصیلی بالاتر و تطابق روانی به نفع افراد دارای تطابق روانی کمتر و مثبتاندیشی اجتماعی به نفع مثبتاندیشان، بهطور مستقیم بر میزان پایبندی به رفتارهای ایمنی مؤثر بود. درضمن، افزایش سن از طریق تأثیرگذاری بر تطابق روانی، نگرش مثبت به عملکرد دولت و مثبتاندیشی اجتماعی، بر پایبندی به رفتارهای ایمنی مؤثر بود. تأهل، نگرش مثبت به عملکرد دولت و استان محل تولد نیز از طریق تأثیر بر مثبتاندیشی معنوی -با توجه به تأثیرگذاری متغیر یادشده بر مثبتاندیشی اجتماعی- اثر غیرمستقیم بر رعایت رفتارهای ایمنی داشتند.