بررسی تأثیر چرای دام بر تغییرات زیست‌توده و بازآوری گونه های .Festuca ovina L و .Alopecurus textilis Boiss در مراتع منطقه‌ی پیست اسکی آلوارس در جنوب شرقی سبلان

نویسندگان

1 استادیار گروه منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

2 استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری، گروه منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

4 دانشیارگروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی

doi
10.22092/wmej.2017.115742
چکیده

هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر شدت­های مختلف چرای دام بر تغییرات بیوماس و تلاش بازآوری گونه­های Festuca ovina L. و Alopecurus textilis Boiss. می­باشد. سه شدت چرایی (سبک، متوسط و سنگین) با استفاده از روش 4 عامله تعیین شد. در هر مکان 3 ترانسکت 50 متری به‌طور تصادفی مستقر و روی هر ترانسکت ده پایه از هرگونه انتخاب و نمونه­گیری اندام­های هوایی و زیرزمینی در زمان گلدهی انجامشد. بعد از تفکیک اندام­های زایشی و رویشی و توزین مادۀ خشک آن­ها در هر دو گونه، داده­ها به منظور بررسی عکس­العمل گیاه در مقابل چرا و مقایسۀ مکان‌­ها نسبت به اختصاص ماده خشک به اندام­های مختلف در گونه­های مورد مطالعه، با استفاده از آزمون­های آماری تجزیه واریانس یکطرفه و توکـی در نرم افزارSPSS16 تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که شدت­های مختلف چرای دام بر بیوماس کل و وزن (ساقه، برگ، ریشه، گل­آذین و بیوماس هوایی) و طول (ریشه، گل­آذین و ارتفاع هوایی) تأثیر معنی­دار داشته است (01/0p<). نتایج حاصل از رابطه رگرسیونی بین وزن کل و وزن ماده خشک گل­آذین گونه­ها نشان داد که با کاهش وزن کل گونه­های تحت چرا وزن گل­آذین نیز کاهش یافته و همبستگی بین آن­ها وجود دارد. تلاش بازآوری (درصد وزن خشک گل­آذین به بیوماس هوایی) نیز با افزایش چرا افزایش یافته است. در گونه F. ovina وزن گل­آذین به­ترتیب در منطقه چرای سبک 38/2، چرای متوسط 91/1 و چرای سنگین 99/0گرم در متر مربع و در گونه A. textilis نیز به همان ترتیب 15/3، 58/2 و 53/1 گرم در متر مربع به­دست آمد. درصد تلاش بازآوری در گونهF.ovina  به ­ترتیب در شدت چرای سبک، متوسط و سنگین برابر 44/16، 77/19و24/20 درصد و در گونه A. textilisنیز به همان ترتیب93/16، 74/17و56/18 درصد به­دست آمد. در مجموع، هر دو گونه در شدت چرای سنگین بیشترین میزان تلاش برای بازآوری را دارند و سهم بیشتری از منابع خود را به تولید مثل از طریق جنسی اختصاص می­دهند.