مطالعه پدیدارشناختی انگیزه یادگیری در آموزش الکترونیکی از دیدگاه نظریه خود-تعیین‌گری

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22084/j.psychogy.2024.28113.2605
چکیده

هدف انگیزه یادگیری در دوره­های آموزشی الکترونیکی یکی از محورهای مهم در مطالعات اخیر می‌باشد. پژوهش حاضر نیز با هدف بررسی پدیدارشناختی تجارب برآورده کننده نیازهای روان­شناختی انگیزشی یک برنامه آموزشی الکترونیکی انجام شده است.روش: جهت انجام پژوهش از رویکرد کیفی و از روش پدیدارشناختی استفاده شده است. جامعه پژوهشی دانشجویان رشته علوم تربیتی دانشگاه تبریز در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. از بین دانشجویان مذکور، 16 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی رشته علوم تربیتی دانشگاه تبریز به‌عنوان مشارکت‌کنندگان این پژوهش انتخاب شدند و با روش مصاحبه گروه کانونی تجارب زیسته این دانشجویان مورد بررسی قرار گرفت. جهت بررسی این تجارب زیسته از چارچوب نظری خود-تعیین­گری استفاده گردید. همچنین برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از روش سه مرحله‌ای اسمیت (تولید داده‌ها، تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و تلفیق موردها) استفاده شد.یافته‌ها: نتایج حاصل از تحلیل داده­ها نشان می­دهد که راهبردهای انگیزشی آموزش الکترونیکی درس "اصول تولید فیلم‌های آموزشی" بر اساس نظریه خود-تعیین‌گری در بخش خودمختاری، شامل تنوع در منابع درسی، انعطاف در فعالیت­های آموزشی و یادگیری فعالیت­های کاربردی، هستند. همچنین سطح دشواری متناسب، الزامات کلاسی و آزادی در بحث و فعالیت‌ها، معیارها و شاخص­های کلاسی واضح و راهنمایی مناسب به‌عنوان موارد انگیزشی بخش شایستگی، توسط دانشجویان در این مطالعه درک و تجربه شده است. به‌کارگیری شبکه­های اجتماعی، فعالیت­های گروهی، بازخورد همکلاسی­ها و حضور اجتماعی-تدریسی استاد نیز سه راهبرد انگیزشی در بخش ارتباط بودند و دانشجویان این راهبردها را برای بهبود جنبه ارتباط مهم تلقی کردند.نتیجه‌گیری: برای ایجاد انگیزه بیشتر و درگیری یادگیرندگان در محیط­های یادگیری الکترونیکی نیاز است مؤلفه‌های شناسایی شده در طراحی این‌گونه محیط­ها به کار گرفته شده و یادگیری فراگیران را عمیق­تر و پایدارتر سازند.