بررسی تأثیر درجه شیب زمین بر آستانه فرسایش (خندقی) در پروژه های پخش سیلاب
نویسندگان
1 عضو باشگاه پژوهشگران و نخبگان جوان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، ایران
2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، ایران
3 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
doi
10.22092/wmej.2017.115315چکیده
بهرهوری نابهجا و نامناسب از منابع تجدید شونده، همراه با خشکسالیهای پیدرپی، زمینه را برای تخریب پوشش گیاهی و بیابانزایی فراهم میکند. در این رابطه اجرای پروژههای مهار کردن و پخش سیلاب که در بیشتر بیابانها قابل اجراست راه حل مناسبی جهت مقابله با این نوع مشکل است. پارامترهای مختلفی از جمله شیب زمین، بافت خاک، درصد رس، پوششگیاهی و مقاومت جریان بر پارامترهای هیدرولیکی جریان و آستانه فرسایش تأثیر گذارند. در این مطالعه، پخش سیلابهای فصلی بر روی لبه کانالهای گسترشی که روی خطوط تراز اجرا شده مورد مطالعه قرار گرفت. تحقیق حاضر در شبکههای پخش سیلاب کوثر واقع در جنوب شرقی استان فارس انجام شد و هدف مطالعه بررسی تأثیر درصد شیب بر فاصله بحرانی فرسایش در شبکههای پخش سیلاب بود. برای این منظور از یک دستگاه فلوم به طول 100 متر، عرض 40 سانتیمتر و ارتفاع 25 سانتیمتر استفاده شد، تا در آن جریان سطحی به عمق 10 سانتیمتر شبیه سازی شود. در طرح آماری 5 تیمار با شیبهای 002/0 ، 004/0 ،006/0، 008/0 و010/0 و در هر تیمار 3 تکرار در نظر گرفته شدهاست. در هر تکرار پارامترهای دبی و عمق جریان بطور مستقیم اندازهگیری و سایر پارامترها از جمله سطح مقطع جریان و سرعت متوسط جریان محاسبه شدند. افزون بر آن پس از انجام هر آزمایش عمق فرسایش و یا رسوبگذاری در طول بستر فلوم بطور جداگانه اندازهگیری شد. نتایج نشان داد آستانه فرسایش با افزایش شیب افزایش مییابد. متوسط فاصله آستانه فرسایش برای تیمارهای مختلف به ترتیب برابر 5/66، 56، 64، 36 و 28 متر بدست آمد. همچنین سرعت متوسط جریان در امتداد طول مسیر بستر فلوم افزایش یافته و در محل آستانه فرسایش به حداکثر مقدار خود رسیده است.