فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خشکی و شوری از مهم‌ترین چالش ­های کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک هستند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی شاخص سطح برگ، برخی صفات فیزیولوژیکی و بهره­ وری مصرف آب کنجد رقم اولتان در شرایط تنش­های هم‌زمان خشکی و شوری بود. برای این منظور آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه اردکان در سال زراعی 1398-1399 به­ صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی و با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح آبیاری با دورهای 4، 8 و 12 روز و چهار سطح شوری آب شامل 1.5، 4، 7 و 10 دسی­ زیمنس بر متر بود. نتایج نشان داد که افزایش دور آبیاری از 4 به 12 روز باعث کاهش حداکثر شاخص سطح برگ به­میزان 49 درصد، افزایش 14 درصدی شاخص سبزینگی و کاهش 15 درصدی پتانسیل آب برگ شد و اثر معنی­دار بر دمای سطح برگ نداشت. افزایش شوری از 1.5 به 10، کاهش 58 درصدی حداکثر شاخص سطح برگ، افزایش 18 درصدی دمای سطح برگ، کاهش 40 درصدی شاخص سبزینگی و کاهش 17 درصدی پتانسیل آب را به­دنبال داشت. افزایش شوری آب آبیاری از 1.5 به 4، 7 و 10، باعث کاهش 35، 80 و 96 درصدی عملکرد دانه شد. افزایش دور آبیاری از 4 به 8 و 12 روز، به ترتیب باعث کاهش معنی­دار 55 و 51 درصدی بهره­وری مصرف آب شد. نتایج اثر متقابل نیز نشان داد که در همه صفات مورد بررسی به‌جز پتانسیل آب برگ اختلاف معنی­ داری بین دورهای آبیاری 8 و 12 روز در همه سطوح شوری مشاهده نشد. اگرچه بیشترین عملکرد دانه و بهره­وری مصرف آب در تیمار شوری 1.5 و دور 4 روز مشاهده شد اما بر اساس نتایج بررسی صفات فیزیولوژیکی، عملکرد دانه و بهره­وری مصرف آب کنجد به­ خصوص در شرایط کمبود آب استفاده از دور آبیاری 12 روز به‌جای دور 8 روز در همه سطوح شوری قابل توصیه است.