تحلیل فضایی متغیرهای نهادی مؤثر بر نظام ملی نوآوری کشورهای حوزه منا در مقایسه با کشورهای اتحادیه اروپا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی،کرمانشاه، ایران
2 دانشیارگروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران(نویسنده مسئول)
3 دانشیارگروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
4 دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده ی اقتصاد و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
10.22111/innoeco.2025.50284.1150چکیده
از آغاز شناسایی الگوی تولید دانشبنیان، سیاستگذاران توجه ویژه به اهمیت نوآوری داشتهاند و معتقدند نوآوری، راه رسیدن به اهداف جامعه دانشبنیان است. ظرفیت اقتصاد برای خلق فناوری و نوآوری به وضعیت کلی اقتصاد و متغیرهای نهادی آن کشور بستگی دارد. در نتیجه، واردکردن نهادها به تحلیلهای اقتصادی و شناخت نحوه اثرگذاری، تعامل و عوامل مؤثر بر کیفیت آنها، بسیار مهم است. بهطورکلی روابط بین نهادها، جریان دانش از ایده تا تولید یک کالا یا خدمت را تسهیل میکنند و باعث به وجود آمدن نوآوری در بخشهای مختلف اقتصادی میشود. به همین منظور در این پژوهش سعی خواهد شد تأثیر مهمترین متغیرها و پیشنیازهای نهادی بر شاخص نظام ملی نوآوری در کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه منتخب با استفاده از مدل پنل فضایی(sar,sdm) بررسی شود. اهداف اصلی این پژوهش کمک به شناخت موقعیت نظام ملی نوآوری کشورهای درحالتوسعه در مقایسه با کشورهای توسعهیافته است. متغیر وابسته این مقاله شاخص نوآوری جهانی و متغیر توضیحی نهادی این پژوهش شاخص حکمرانی، شاخص حقوق مالکیت فکری، شاخص فضای کسبوکار، شاخص رقابتپذیری جهانی و متغیر غیر نهادی سرمایهگذاری مستقیم خارجی است. نتایج این پژوهش نشان داد در مدل وقفه فضایی، ضریب عامل وقفه فضایی شاخص نوآوری جهانی برای هرگروه کشورهای توسعهیافته و درحالتوسعه مثبت و معنیدار است که حاکی از وجود همبستگی مثبت فضایی بین شاخص نوآوری در هر دو گروه کشورهای OECD و کشورهای منتخب حوزه منا است. بنابراین افزایش فعالیتهای نوآورانه یک کشور بر فعالیتهای نوآورانه کشورهای مجاور آن در هر دو گروه کشورهای مورد مطالعه، تأثیر مثبت دارد. بهعبارتدیگر اثرات سرریز فضایی بهصورت دوطرفه وجود دارد.
