الگوی جاری برنامه درسی کارورزی دانشگاه فرهنگیان مبتنی بر تحلیل زمینه ای
نویسندگان
1 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشگاه تربیت دبیر رجائی، تهران، ایران
2 دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
3 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشگاه تربیت دبیر رجائی، تهران، ایران
doi
10.52547/irphe.1401.1.187چکیده
هدف اصلی این پژوهش صورت بندی الگوی نظری حاکم بر برنامه درسیِ در حال اجرای کارورزی دانشگاه فرهنگیان بود. این پژوهش از نوع پژوهش کیفی بود و با روش نظریه داده بنیاد بر اساس رویکرد روشمند اشتروس و کوربین انجام شد. جامعه آماری پژوهش کارگزاران اصلی دخیل در برنامه درسی کارورزی دانشگاه فرهنگیان شامل دانشجومعلمان، معلمان راهنما و استادان راهنما در دانشگاه فرهنگیان استان خراسان جنوبی بودند. نمونه پژوهش شامل 16 نفر از دانشجومعلمان، 12 نفر از استادان راهنمای برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان و 15 نفر از معلمان راهنما همکار در طرح کارورزی بودند که به شیوه هدفمند موارد مطلوب انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته جمع آوری و در سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا و رویا و پرتی استفاده شد. نتایج پژوهش در قالب مدل پارادیمی شامل گُسست آموزشی در برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان به عنوان مقوله محوری و شرایط علّی (ویژگی برنامه درسی قصد شده، اجرا شده و کسب شده)، عوامل زمینه ای (سیاستگذاری کلان، عوامل زمینه ای دانشگاه فرهنگیان و مدارس کارورزی)، شرایط مداخله ای تسهیلگر (شایستگی های استادان راهنما و معلمان راهنما)، شرایط مداخله گر محدودکننده (چالش های سازمانی و عوامل رفتاری)، راهبردهای پیشنهادی (تجدید رویکرد برنامه ریزی در برنامه درسی قصد شده، اجرای مناسب برنامه درسی و توجه به زمینه های بهبود برنامه درسی کسب شده) و پیامدهای جاری (کاهش اثربخشی و کارایی برنامه درسی) سازمان یافت.