الگوی جاری برنامه درسی کارورزی دانشگاه فرهنگیان مبتنی بر تحلیل زمینه ای

نویسندگان

1 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشگاه تربیت دبیر رجائی، تهران، ایران

2 دکتری مطالعات برنامه درسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 دانشیار گروه برنامه ریزی درسی، دانشگاه تربیت دبیر رجائی، تهران، ایران

doi
10.52547/irphe.1401.1.187
چکیده

هدف اصلی این پژوهش صورت ­بندی الگوی نظری حاکم بر برنامه ­درسیِ در حال اجرای کارورزی دانشگاه فرهنگیان بود. این پژوهش از نوع پژوهش کیفی بود و با روش نظریه داده ­بنیاد بر اساس رویکرد روشمند اشتروس و کوربین انجام شد. جامعه آماری پژوهش کارگزاران اصلی دخیل در برنامه ­درسی کارورزی دانشگاه فرهنگیان شامل دانشجومعلمان، معلمان راهنما و استادان راهنما در دانشگاه فرهنگیان استان خراسان ­جنوبی بودند. نمونه پژوهش شامل 16 نفر از دانشجومعلمان، 12 نفر از استادان راهنمای برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان و 15 نفر از معلمان­ راهنما همکار در طرح کارورزی بودند که به شیوه هدفمند موارد مطلوب انتخاب شدند. داده ­ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع ­آوری و در سه مرحله کدگذاری باز، کدگذاری محوری و انتخابی تحلیل شدند. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا و رویا و پرتی استفاده شد. نتایج پژوهش در قالب مدل پارادیمی شامل گُسست آموزشی در برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان به­ عنوان مقوله‏ محوری و شرایط علّی (ویژگی برنامه درسی قصد شده، اجرا شده و کسب شده)، عوامل زمینه ­ای (سیاستگذاری کلان، عوامل زمینه ­ای دانشگاه فرهنگیان و مدارس کارورزی)، شرایط مداخله ­­ای تسهیل­گر (شایستگی­ های استادان راهنما و معلمان راهنما)، شرایط مداخله­ گر محدودکننده (چالش­ های سازمانی و عوامل رفتاری)، راهبردهای پیشنهادی (تجدید رویکرد برنامه­ ریزی در برنامه ­درسی قصد شده، اجرای مناسب برنامه ­درسی و توجه به زمینه ­های بهبود برنامه درسی کسب شده) و پیامدهای جاری (کاهش اثربخشی و کارایی برنامه ­درسی) سازمان یافت.