فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده مبسوطمقدمه و اهداف: کنش‌گری صنفی-سیاسی معلم‌ها در دهه 90 شمسی نه‌تنها آغازگر فصل نوینی در تاریخ کنش‌گریِ صنفی-سیاسی آنان به‌حساب می‌آید بلکه دارای ویژگی‌ها و وجوه مختلفی همچون خشونت‌پرهیزی، مشارکت بالا، فراگیری و تداوم بوده که آن را تا حد زیادی از کنش‌گری صنفی-سیاسیِ گذشته‌ی آنان و حتی دیگر اقشار متمایز کرده است؛ در این راستا، هدف اصلی از انجام این پژوهش، احصاء دستاوردهای کنش‌گری صنفی-سیاسی معلم‌ها در دهه 90 شمسی و ارائه بایسته‌های کنش‌گری آنان است. دستاوردها و بایسته‌هایی که اگرچه دو بخش متفاوت از کنش‌گری آنان هستند اما باهم مرتبط و یکی (بایسته‌ها) موجب ارتقاء دیگری (دستاوردها) بوده و خواهد بود. روش‌ها: ازآنجاکه پژوهش حاضر به دو سؤال مجزا اما مرتبط باهم (یعنی بایسته‌ها را زمینه‌ دستاوردها فرض می‌کند) می‌پردازد و دستاوردها را با روش کمّی و بایسته‌ها را با روش کیفی به بوته آزمون قرار می‌دهد درنتیجه، روش تحلیل داده‌ها از نوع ترکیبی و از نوع چندمرحله است. گردآوری داده‌های دستاوردها از طریق مصاحبه نیمه‌باز (8 سؤال بسته و 8 سؤال باز) با 30 نفر از کنش-گران سیاسی-صنفی معلمان صورت گرفته و سپس، میانگینِ تمام پاسخ‌های مصاحبه‌شوندگان (بر اساس طیف لیکرت) در هریک از گویه‌های هشت‌گانه‌ی دستاورد‌ها به‌عنوان معیار تحلیل و مقایسه قرار گرفته است؛ همچنین گردآوری داده‌های بایسته‌ها از روش کتابخانه‌ای-اسنادی و به‌صورت کیفی انجام گرفته و با قرارگرفتن همه داده‌ها در کنار همدیگر به یک تحلیل نهایی یا نتیجه‌گیری رسیده است.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که درمیان 8 دستاوردِ مهم صنفی-سیاسی معلمان (درون‌صنفی و برون‌صنفی) به‌ترتیب، تصویب طرح رتبه‌بندی معلمان، همبستگی-تقویت اراده و انسجام، اهمیت وجود صنف و ساختارهای مرتبط با آن، الگودهی به سایر تشکل‌ها مهم‌ترین دستاوردهای آنان بوده است. مهم‌ترین بایسته‌ها نیز به‌ترتیب، اتخاذ وحدت راهبردی، تقویت آموزش‌های مدنی و حقوقیِ کنش‌گری، بازبینی و استمرار فرایند عضوگیری تشکل‌ها، پاسخگوکردن نظام آموزشی در برابر مردم و کارآمدسازی سیاست‌گذاری‌ها بوده است. همچنین در بین گویه‌های هشت‌گانه‌ی دستاوردها، تصویب طرح رتبه‌بندی با 16/4 درصد، بیشترین میانگین و بهبود وضعیت معیشتی با 1/3 درصد، کمترین میانگین را به خود اختصاص داده است؛ درمجموع، دستاوردهای درون‌صنفی با 70/3 درصد فراوانی نسبت به دستاوردهای برون‌صنفی با 47/3 درصد از اهمیت و جایگاه بیشتری برخوردارست. بایسته‌های کنش‌گری معلمان که زمینه ارتقاء و بهبود دستاوردها را شکل می‌دهند نیز بدین قرار بوده است: اتخاذ وحدت راهبری، تقویت آموزش‌های مدنی-حقوقی کنش‌گری، بازبینی و استمرار فرآیند تشکل‌یابی، پاسخ‌گوکردن نظام آموزشی در برابر مردم، کارآمدسازی سیاست‌گذاری‌ها (شایسته‌سالاری، کم‌کردن نگاه تصدی‌گری، ارتقاء منزلت اجتماعی معلمان از رهگذر گفتمان‌سازی حاکمیتی، توجه به سیاست‌گذاری‌های معیشتی آنان، توجه به مطالبات آموزشی، بازتعریف هویت حرفه‌ای معلمان) و به رسمیت‌شناختن تشکل‌ها.نتیجه‌گیری: دستاوردها یا موفقیت‌های کنش‌گری معلمان چه در گذشته و چه در آینده معطوف و منوط به بایسته‌هایی همچون کارآمدسازی سیاست‌گذاری‌های آموزشی از رهگذر ارتقاء مؤلفه‌هایی همچون شایسته‌سالاری، کاهش نگاه حاکمیتی تصدی‌گرایانه، ارتقاء منزلت اجتماعی آنان، توجه به سیاست‌گذاری‌های معیشتی، توجه به مطالبات آموزشی و غیره، از یک‌سو، و به رسمیت‌شناختن تشکل‌ها از سوی نظام سیاسی، ازسوی‌دیگر، است. این پژوهش اگرچه دارای خلأها و کمبودهایی است اما می‌تواند گامی برای تحقیقات آینده در زمینه ابعادِ دیگرِ کنش‌گری معلمان، مسائل آموزشی و ارتباط آن با مسائل توسعه فرهنگی-اجتماعی و آینده‌پژوهیِ جنبش‌های مختلف اجتماعی ازجمله دیگر جنبش‌های اصناف باشد تا از رهگذر بررسیِ موضوعی و روشی به نتایج علمی و عملی مطلوبِ سیاست‌گذاری‌ها منجر شود.