کارایی شبکه عصبی- فازی در برآورد برخی یون‌ها بر اساس هدایت الکتریکی در آب زیرزمینی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، همدان، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد همدان، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، همدان، ایران

3 دانشجوی دکتری منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

doi
10.22092/wmej.2016.113501
چکیده

در ارزیابی کیفی آب، اندازه­گیری هر یک از یون­ها نیاز به زمان و مواد شیمیایی زیادی داشته، در حالی­که اندازه­گیری هدایت الکتریکی توسط هدایت­سنج به سادگی انجام پذیر است. بنابراین در صورتی که بتوان یک رابطه مورد قبول بین هدایت الکتریکی و یون­های موجود در آب بوجود آورد می­توان این پارامترها را اندازه­گیری نمود. لذا در این پژوهش، به منظور کارایی شبکه عصبی- فازی در برآورد کلسیم، منیزیم، سدیم، سولفات و کلراید بر اساس هدایت الکتریکی در منابع آب زیرزمینی دشت همدان- بهار مطالعه­ای بر روی داده­های جمع­آوری شده کاتیون­ها، آنیون­ها و هدایت الکتریکی از دشت مذکور در سال ۱۳۸۱ انجام پذیرفت. نتایج حاصله با روابط رگرسیونی مختلف مقایسه گردید. همچنین جهت تعیین بهترین معادله بین کاتیون­ها، آنیون­ها و هدایت الکتریکی از فراسنج­های آماری ضریب همبستگی بین داده­ها (R2) و جذر میانگین مربع خطا (RMSE) استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که مدل عصبی- فازی دارای دقت بیشتری نسبت به مدل رگرسیونی در برآورد کاتیون­ها و آنیون­ها می­باشد. بهترین مقادیر R2 به دست آمده از شبکه عصبی- فازی برای یون­های کلسیم، منیزیم، سدیم، کلراید، سولفات به­ترتیب ۶۰/۰، ۷۱/۰، 86/۰، 84/۰ و 73/۰ بودند. همانطور که مشاهده می­گردد این شبکه برای تمامی یون­های مورد مطالعه، دارای ضریب تعیین قابل قبول و قابل اطمینانی می­باشد. بنابراین بهترین تخمین مربوط به یون سدیم و بدترین برآورد مربوط به یون کلسیم می­باشد. تحلیل نتایج خروجی شبکه عصبی- فازی نشان داد که این مدل توانایی و دقت بالایی برای برآورد کاتیون­ها و آنیون­ها در دشت همدان- بهار دارد