تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک (مطالعه موردی: شهر بیرجند- دی‌ماه 1399)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار ،علوم جمعیتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار جامعه شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد

4 استادیار، جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/social.2021.69389.1022
چکیده

هدف ازانجام‌شدن این پژوهش، تبیین جامعه‌شناختی مصرف نمایشی پوشاک در شهر بیرجند بود و سعی شد تا تأثیر عاملیت انسانی و عوامل زمینه‌ای در تکوین این پدیده بررسی شود. از آنجا که محقق با تمرکز بر متغیرها، قصد مطالعه یک واقعیت اجتماعی از بیرون را داشته است، رویکرد مناسب، رویکرد کمّی بوده است؛ بنابراین داده‌های لازم برای آزمون فرضیه‌های تحقیق، با روش پیمایش و از طریق پرسشنامه گردآوری ‌شد؛ بر این اساس، محقق با استفاده از فرمول نمونه‌گیری کوکران، 383 نفر از ساکنان شهر بیرجند را با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای برگزید؛ به ‌این ‌ترتیب  که این شهر به سه منطقه برخوردار، نیمه‌برخوردار و کم‌برخوردار تقسیم ‌شد و در هریک از مناطق سه محله انتخاب گردید. آنگاه در این محلات، چند بلوک و در این بلوک‌ها، چند خانوار به‌طور تصادفی سیستماتیک به‌عنوان خوشه انتخاب شدند و داده‌ها از اعضای این خانوارها، براساس توانایی آن‌ها برای پاسخ‌گویی به گویه‌ها و نیز تجربه مصرف نمایشی پوشاک، از گروه سنی 15-55 سال دریافت شد؛ البته با توجه به شیوع ویروس کرونا، دسترسی به برخی از واحدهای مشاهده ممکن نبود؛ بنابراین برای تهیه نمونه مدنظر، به‌ناچار واحدهای بیشتری بررسی شد. اعتبار صوری ابزار از طریق قضاوت داوران، شاخص وزنی متغیرها به‌وسیله آزمون تحلیل عاملی و پایایی ابزار با آزمون آلفای کرونباخ محاسبه شده است. نتایج این پژوهش نشان ‌‌داد که متغیرهای نیاز به همنوایی، نیاز به تمایزطلبی، نیاز به جلوه‌گری، فرصت‌های خودنمایی، محدودیت‌های اجتماعی و عادات مصرفی بر مصرف نمایشی پوشاک تأثیر معناداری داشتند‌؛ البته دسترسی به منابع تأثیر معناداری بر این متغیر نداشته است. به‌علاوه، ازنظر میزان مصرف نمایشی پوشاک، بین زنان و مردان تفاوت معناداری مشاهده نشد. یافته‌های این پژوهش با بخشی از مباحث نظری که از سوی نظریه‌پردازانی همچون وبلن و بوردیو، دربارۀ مصارف نمایشی و کارکرد هویت‌بخشی آن‌ها ارائه ‌شده است، همسویی دارد.