تحلیل کیفی زمینه ها و شرایط شکل‌گیری رقابت منفی در بین دانش آموزان متوسطه شهر قوچان

نویسندگان

1 دانشیار گروه ادبیات عرب، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی و آموزش، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/social.2022.72324.1073
چکیده

این مطالعه با هدف واکاوی زمینه‌ها و شرایط شکل‌گیری رقابت دانش‌آموزان متوسطه در شهر قوچان انجام شد.  رویکرد حاکم، کیفی بود و از پارادایم تفسیری و پویش روایتی بهره‌ گرفته شد. همچنین برای جمع‌آوری داده‌ها از مصاحبۀ ساختارنایافته استفاده شد. قلمروی پژوهش در سال تحصیلی 99-1398 و دو دبیرستان پسرانه در شهر قوچان بود. با 22 نفر مصاحبه انجام گرفت که 17 نفر دانش‌آموز و 5 نفر دبیر بودند. دانش‌آموزان مشارکت‌کننده با استفاده از روش گلوله‌برفی و براساس معیار دارابودن ویژگی‌های رقابتی انتخاب شدند. برای اعتباربخشی به یافته‌های پژوهش از فنون  سه‌سویه‌سازی و توصیف غنی و وارسی متون بازنویسی‌شده توسط مصاحبه‌شونده‌ها استفاده شد. تحلیل یافته‌ها از طریق تحلیل مضمون (تماتیک) و از طریق کدگذاری باز و محوری انجام پذیرفت. گزارش این پژوهش همراستای با تجویز استفاده از زبان هنر در پژوهش‌های روایتی، به‌صورت نظم (شعر) تدوین یافت. عواملی همچون کسب محبوبیت، جلوگیری از تحقیر، توانایی رقابت‌کردن، مقایسه‌های والدین، جلب توجه معلم و ترس از پیشی‌گرفتن رقبا ازجمله مواردی بود که موجب تشدید رقابت منفی بین دانش‌آموزان می‌شد. ارزیابی فعال و مستمر معلمان، ایجاد نیاز یادگیری در دانش‌آموزان برای ایجاد اشتیاق درونی و فراغت از جلب توجه دیگران و آموزش و آگاه‌سازی خانواده دربارۀ آسیب‌های رقابت، از  پیشنهادهای این مطالعه بود.