فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوران معاصر و با ورود مدرنیته به جامعۀ­ ایران، زنان به باز­تعریف هویت خویش در سایۀ­ دگرگونی ­های کلان اجتماعی پرداختند، اما روند تغییر نقش‌های سنتی زنان، فرایندی بی ­چالش نبوده است. آن­ها در فرایند هویت‌­یابی خویش همچنان با ساختار نابرابری جنسیتی دست­ به ­گریبان‌اند. در این پژوهش با رویکرد پدیدار­شناسی فمینیستی و با روشی کیفی و پدیدارشناختی به مطالعۀ تجربه ­­زیستۀ زنانی پرداخته‌­ایم که با حضور در حیطۀ مطبوعات، روزگاری متفاوت با مردان هم‌قطار خویش را تجربه می­‌‌کنند. به کمک نمونه‌گیری هدفمند، با 16 نفر از زنان روزنامه­ نگار شاغل در مطبوعات مشهد مصاحبه­‌هایی عمیق انجام داده­‌ایم. پس از تحلیل مصاحبه‌های جمع‌­آوری شده، تجربیات­ زیستۀ شرکت­‌کنندگان از پدیده­ نابرابری جنسیتی در محیط کاری مطبوعات را در قالب سه مقولۀ کلی: 1- ریشه­‌های علّی و زمینه ­ساز پدیده­ نابرابری جنسیتی، 2- پیامدهای حضور پدیده­ نابرابری جنسیتی در محیط شغلی، و 3- استراتژی و راهبردهای زنان در برابر پدیده­ نابرابری جنسیتی، روایت کرده‌­ایم. چرخۀ معیوب بازتولید جامعه‌پذیری جنسیتی، ساختار تقسیم ­کار جنسیتی، و حضور پابرجای کلیشه­‌های جنسیتی، و ایدئولوژی­‌های جنسیتی، عوامل ریشه‌­ای و زمینه‌­ساز پدیدۀ نابرابری جنسیتی در محیط کاری این زنان هستند. وجود این ساختار نابرابر در محیط شغلی به توزیع نابرابر قدرت، ثروت، منزلت و فرصت‌­ها به نفع مردان، کوری جنسیتی محیط کار و چشم فرو بستن بر الزامات هستی زنانه و مادرانه، احساس محرومیت و کاهش انگیزۀ شغلی و فشار­های روانی در زنان شرکت­‌کننده در پژوهش منجر شده است. براساس تجربۀ این زنان، طیفی از استراتژی­‌ها در رویارویی با ساختار نابرابر محیط شغلی  تشخیص‌دادنی است؛ خود­ابژه‌­سازی و تکیه بر سرمایۀ جنسی، خودخاموشی و تن‌دادن به ساختار نابرابر، آمیزه­ای از مقاومت و انفعال و درنهایت مقاومت در برابر این ساختار نابرابر، تاکتیک­‌های مختلفی هستند که زنان مشارکت‌کننده برگزیده‌­اند. نتایج این پژوهش نشان داد که حیطۀ مطبوعات به‌رغم پیشرو بودن در امر فرهنگی اجتماع، هنوز عمیقاً با ساختارهای نابرابر جنسیتی عجین است؛ ­توجه به علل زمینه‌ساز، و پیامدهای آن برای زنان روزنامه ­نگار شرکت‌کننده در این پژوهش، راهگشای اقداماتی عملی در جهت رفع این مشکل اجتماعی و فرهنگی است.