فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به ­منظور بررسی ارتباط بین خصوصیات زراعی و فیزیولوژیکی ژنوتیپ­ های گندم پژوهشی با 24 ژنوتیپ در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال­های زراعی 98 -1397 و 99-1398 تحت شرایط دیم در ایستگاه تحقیقات دیم خدابنده مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زنجان انجام شد. صفات سرعت فتوسنتز، سرعت تعرق، هدایت روزنه‌ای، غلظت دی­ اکسید کربن زیر روزنه­ ای، هدایت مزوفیلی، روز تا سنبله­ دهی، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع گیاه، وزن هزار دانه و عملکرد دانه طی دوره رشد مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس نشان داد بین ژنوتیپ­ ها ازلحاظ تمامی صفات موردمطالعه اختلاف معنی­ داری وجود دارد. تجزیه همبستگی ساده 19 رابطه معنی ­دار نشان داد و سایر روابط معنی­ دار نبودند. سرعت فتوسنتز، ارتفاع بوته و وزن هزار دانه همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد دانه داشتند اما ارتباط روز تا سنبله­دهی با عملکرد دانه منفی و معنی­ دار بود. تجزیه علیت آشکار کرد که صفات روز تا سنبله­ دهی و روز تا رسیدگی با مقادیر 1.05- و 0.84 به ترتیب بیشترین اثر مستقیم منفی و مثبت را بر عملکرد دانه داشتند. تجزیه همبستگی کانونی نیز بین متغیرهای صفات فیزیولوژیک و صفات زراعی یک همبستگی کانونی معنی‌دار (0.74 =r) نشان داد. با توجه به نتایج این پژوهش مشخص شد که صفات زراعی روز تا سنبله­ دهی، روز تا رسیدگی و ارتفاع بوته صفات تأثیرگذار در تعیین عملکرد دانه تحت شرایط دیم می­باشند. بررسی ارتباط صفات نیز نشان داد تحت شرایط دیم گزینش برای صفات فیزیولوژیک از قبیل سرعت تعرق و هدایت روزنه­ ای کمتر منجر به گزینش ژنوتیپ ­های با ارتفاع بالا، روز تا سنبله ­دهی و دوره رشد کوتاه­تر و درنهایت عملکرد بالاتر می­شود؛ بنابراین ژنوتیپ­های با دوره رشد کوتاه­تر که بتوانند از تنش­ های انتهایی فرار کنند و تحت شرایط دیم با بستن روزنه­ ها، آب کمتری هدر دهند برای حصول عملکرد بالا تحت شرایط دیم مناسب می­باشند.